«Teño case 95 anos e sigo namorada»

FUGAS

MARCOS MÍGUEZ

Aínda é nova, aínda sorrí e acende a luz: «Din que eu era a nena máis alegre de Viveiro. Todo o día pulando!». A súa vida é unha novela inmensa que rompe a caixa do tempo coa música do amor. «Teño case 95 anos e sigo namorada».

28 abr 2017 . Actualizado a las 06:00 h.

A porta está entreaberta, só hai que empuxala coa voz. E vén o sorriso musical de Luz Pozo Garza (Ribadeo, 21 de xullo de 1922). As persoas alegres son as máis tristes, díxome un verán. «Si. É así. Comezando por Rosalía, que quedou como unha figura vinculada á dor e á congoxa, pero as súas fillas quixeron rebater esa tristura. Dicían que no cotián a súa nai era alegre, moi alegre, ‘como un rayo de sol’». Din que Luz era a nena máis alegre de Viveiro. «Pulando todo o día! Sabes o que é pular? -a pregunta é unha pausa-. Vivín momentos moi tristes, duros, como foi a morte do meu irmán no 39. A miña vida é unha novela chea de xiros e complicacións... pero eu non quero consentirme na tristura. Ás veces estou chorando, por algo que pasa e no que non podo facer nada... ; e así e todo, deseguido póñome a cantar. Son humana». Hai algo en Luz que está fóra do tempo. Escríbeo ela nun poema de As arpas de Iwerddon (Linteo, 2005) que reforza unha impresión do escritor Manuel Rivas que non varreron os anos: «A beleza de Luz non ten idade. Sempre gana tempo». Ela ten un reloxo en cada cuarto, pero nin caso lles fai.

A luz na casa de Luz entra pola fiestra do salón no que senta a ver os nenos ir ao colexio, vén do piano, dos retratos dos fillos da poeta de nenos, dos netos. Aínda que o Paraíso deshabitado de Matute voou da mesiña de noite da poeta («regaleillo a unha amiga», conta), a casa de Luz é un edén nun primeiro. De papeis, lenzos, cores e olivas negras, un monte Neru doméstico no que tempos e palabras xogan á roda. Tras a Rosa tántrica na que conversa con Borges, que a subxugou con Aleph, prepara o Libro de Tor, sobre a liñaxe dos Garza. «Sigo na procura da historia da familia», di. Nas mans ten o Hölderlin de Stefan Zweig, La lucha contra el demonio. «Sempre vai comigo. Nos corenta Zweig era un bestseller en Europa», recorda.

Luz move as mans en allegros e adagios, dirixindo a orquestra da conversa. Le Inteligencia vital, de Jordi Pigem, toca o piano, redacta o prólogo do libro Pange lingua... («fago memoria da vida, aínda vou polo exilio») ou cociña coliflor. Tamén ten man para a cociña? «Non me gusta pero se me dá ben. Mira, onte preparei unha coliflor ao chou. Botei a auga ao chou. O tempo de cocción ao chou. O sal ao chou... e quedou perfecta! », di rindo coma sempre. Na poesía rompe a ferver o humor.