Os segredos que oculta Conxo

RAMÓN NICOLÁS

FUGAS

Un libro con vocación de guia, descuberta e reparación de Conxo

30 dic 2016 . Actualizado a las 05:30 h.

É máis que posible que asociemos Conxo, no noso imaxinario, a un espazo próximo a Compostela, beireado polo río Sar e rodeado dunha vedraia carballeira. A maiores, alguén saberá que alí se erixiu un mosteiro, que se mantivo activo un célebre sanatorio psiquiátrico e mesmo, se cadra, non faltará quen evoque que foi nese espazo onde se celebrou un histórico Banquete, en marzo de 1856, no transcurso do cal brindaron xuntos, en fraternal harmonía democrática, estudantes e obreiros no que constitúe unha data clave e punto de partida para o que logo chamariamos Rexurdimento.

Celébranse, así pois, os cento sesenta anos daquel Banquete -tamén, claro é, dos brindis poéticos pronunciados por Eduardo Pondal e Aurelio Aguirre, neste libro reproducidos- e esta requintada publicación que chega da man de Alvarellos e o Consorcio de Santiago tráenolo oportunamente á memoria ao tempo que revela outras referencias que Conxo suscita, talvez hoxe descoñecidas ou escurecidas polo paso do tempo, tal e como nos advirte Henrique Alvarellos nas páxinas limiares do libro. Xustamente nestas liñas é onde se ofrecen datos de escasa difusión como a visita que rendeu ao lugar Federico García Lorca en 1916; a lembranza reivindicativa do Banquete que se realiza en Bos Aires cando se cumprían cen anos daquel evento; a tala indiscriminada dos seus carballos en 1882 ou, por só citar algúns, o feito de que este espazo foi o lugar de nacemento de Rosalía de Castro e que trataría literariamente en diversas ocasións.

Teño para min que resultou un verdadeiro acerto dotar a este libro dunha visión panorámica e transversal pois nel, ademais de visitar como é de regra o contexto e a relevancia do Banquete a través da visión de Xurxo Martínez, permítese afondar nas orixes do mosteiro do lugar, reparando na relación que este mantivo co Camiño Portugués a Santiago ou o culto que alí se lle tributaba á chamada Virxe da Cuncha mercé o traballo do historiador Francisco Singul e mesmo facilítase unha viaxe polo bosque de Conxo, abrazando esas únicas testemuñas do acontecemento amentado como son os carballos centenarios que aínda resisten, grazas ás palabras do biólogo Martín Souto.