As orixes do san Xoán

A noite máis curta e máxica do ano celébrase de moitas maneiras, segundo o lugar do mundo


A noite de san Xoán celébrase en numerosos lugares de Europa, do Mediterráneo e de Sudamérica. Aquí celébrase a noite máis curta e máxica do ano, onde o lume e as fogueiras son as protagonistas desta celebración na honra de san Xoán Bautista.

Pero segundo o lugar do mundo, esta noite é coñecida e celebrada de moitas maneiras e dende moi antigo. Os homes da prehistoria logo comezaron a darse conta de que, a partir dun determinado momento, o sol perdía a súa forza e os días facíanse cada vez máis pequenos. Temeron que o sol non volvese saír máis e comezaron a celebrar os primeiros rituais de adoración ao sol.

Crese que as primeiras manifestacións aparecen ao redor do 5000 antes de Cristo, e que serían os celtas os iniciadores, aínda que non hai certeza disto. Na cultura celta, os druídas celebraban o Alban Heruin no solsticio de verán acendendo grandes fogueiras coas que se buscaba a beizón para as terras e os seus froitos, así como bos augurios para as parellas e fertilidade para as mulleres. Era unha cerimonia sagrada na que os druídas invocaban o poder do sol e os elementos da natureza.

Os bérberes do norte de Marrocos e Alxeria celebran dende hai séculos o Ansara, de tradición preislámica; acendendo fogueiras en todos os lugares que necesitan ser purificados. Durante a celebración guindan ao lume todo tipo de herbas medicinais e afuman as súas ferramentas de traballo, obxectos persoais, etcétera, porque o fume das cacharelas protexía as súas terras das pragas. Tamén saltaban a fogueira sete veces por riba das brasas e purificaban con ramas acendidas o interior das casas e os enfermos.

A mitoloxía grega entendía o solsticio como unha porta de entrada do sol á dimensión do espírito dos homes. Para os gregos, o astro rei ía reducindo o seu tamaño, lucindo primeiro o exterior e logo o interior, e axudaba os homes a asimilar as experiencias vividas. Esta porta imaxinaria coñecíana como «porta dos homes», e o solsticio de inverno como «a porta dos deuses».

En México, os guerreiros aztecas facían numerosos rituais ao culto solar e construíron os seus monumentos máis importantes tendo en conta este día. De feito, a pirámide do Sol de Teotihuacán (erixida entre os anos 50 e 200 despois de Cristo) está orientada de xeito que o sol se pon exactamente fronte a ela no solsticio de verán, e celebrábanse nela rituais ao culto solar para que o lume axudase a ter boas colleitas.

Solsticio hindú

Para os hindús, o solsticio de verán representaba a vía dos devanceiros, o pitri-yana, que conducía ao interior das persoas. As súas cerimonias eran oficiadas por xamáns que, durante os rituais, dicían que podían ler o futuro nas lapas. As cinzas das fogueiras do solsticio eran gardadas todo o ano.

Os cristiáns celebran o 24 de xuño a fogueira de san Xoán na honra do santo pese a que o solsticio é o 21. Na súa orixe foi unha adaptación do culto pagán ás ensinanzas da Biblia, que se baseaban na gran fogueira que acendeu Zacarías despois de que nacese o seu fillo Xoán e que saltase por riba das lapas recitando cánticos de loanza a Deus para anunciar a boa nova.

As interpretacións son infindas e a festa foi tomando nomes diferentes noutras moitas culturas de antigüidade, celebrándose ata hoxe.

A fogueira é unha adaptación do culto pagán ás ensinanzas da Biblia FOTo SIMÓN BALVÍS

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
0 votos

As orixes do san Xoán