Ferrol será declarada este viernes Lugar de Memoria Democrática: «A mesma equiparación que Guernica»

Patricia Hermida Torrente
Patricia Hermida FERROL / LA VOZ

FERROL CIUDAD

Besteiro, con representantes del PSOE y de asociaciones de memoria histórica tras confirmar este anuncio ante el retrato de Pablo Iglesias
Besteiro, con representantes del PSOE y de asociaciones de memoria histórica tras confirmar este anuncio ante el retrato de Pablo Iglesias ANGEL MANSO

La resolución del Gobierno se publicará en el BOE e implicará obligaciones para todas las administraciones, incluido el Concello para renombrar espacios con personas que lucharon por la libertad

05 nov 2025 . Actualizado a las 23:07 h.

Con una historia de lucha que va desde las mujeres que carretaron piedras para el dique de la campana hasta los últimos asesinados del franquismo, Ferrol será declarada por fin Lugar de Memoria Democrática. Este viernes se hará oficial, con la publicación en el BOE (Boletín Oficial del Estado) de la incorporación de esta ciudad naval a los Lugares de Memoria Democrática: un inventario del Ministerio de Presidencia que otorga honor y gloria a espacios que pelearon por las libertades. Como indicó este mediodía el secretario xeral del PSdeG, José Ramón Gómez Besteiro, se lograría la misma equiparación que ostenta la ciudad bombardeada de Guernica: «Se trata dunha equiparación similar á de Guernica, un gran anuncio que recibimos cunha alegría enorme e moitísima ilusión».

La noticia se confirmó en una reunión celebrada en la sede del PSOE en Ferrol, entre Besteiro, representantes socialistas (Ángel Mato, Bernardo Fernández e Iván Puentes), historiadores (Xosé Manuel Suárez y Bernardo Máiz) e investigadores de asociaciones como Memoria Histórica Democrática (Manolo Fernández Pita y Fernando Ocampo). Xosé Manuel Suárez recalca que con este paso Ferrol podría ser la primera ciudad de España en lograr este reconocimiento, porque hasta ahora se otorgaba a lugares como el Valle de Cuelgamuros (donde trabajaron esclavizados presos republicanos y después fue enterrado Franco) o la iglesia de san Francisco de Asís de Vitoria (donde fueron asesinados cinco trabajadores en 1976).

Según Besteiro «moita xente traballou por isto, para Ferrol ten a importancia de que se recoñece a unha cidade que loitou polas liberdades e sobre todo contra a represión franquista». De todos modos, la declaración va más allá de los 40 años de dictadura y refleja las primeras luchas del siglo XIX: «Tamén implica unha obriga para todas as administracións, incluídas a Xunta de Galicia e o Concello; non se poderá esconder esa memoria e hai que reparar ás vítimas». Por ejemplo, el PSOE confía en que con esta declaración la placa reconstruida de Pablo Iglesias, fundador del PSOE y UGT, «teña un espazo digno merecedor deste recoñecemento». Las administraciones tendrán que divulgar esta historia y no esconderla.

«Ferrol sitúase de novo no mapa das liberdades e de recoñecemento da memoria democrática», asegura el líder de los socialistas gallegos. Gobierno, Xunta y Concello deberán localizar esos lugares de memoria democrática (como el castillo de San Felipe donde se registraron numerosos fusilamientos desde el verano de 1936), divulgarlos «e non agochalos, porque estamos cumprindo unha lei».

La medida también afectará a los restos del franquismo aún vigentes, como espacios públicos que llevan nombres de personas vinculadas a la dictadura. «Pero aquí recóllese un período de cen anos, desde finais do século XIX ata chegar á reconquista da democracia en 1975; isto débese aos historiadores pero tamén é grazas a un goberno central comprometido como xa amosou o secretario de Memoria Democrática cando estivo na Illa de San Simón ou o Pazo de Meirás». Insiste Besteiro en que «agora teñen que chegar os compromisos orzamentarios aínda que o goberno central xa destinou 500.000 euros en Galicia á memoria democrática... a inversión agora terá que ir a máis, pero nin Xunta nin Concello deben ollar para otro lado».

La fuerza de la historia

En mayo de este año, las asociaciones Memoria Histórica Democrática, Fuco Buxán, Ferrolterra Antiga, Ateneo Ferrolán y López Bouza solicitaron la inclusión de Ferrol en el inventario estatal. Del informe para avalar la petición se encargó el historiador Xosé Manuel Suárez, relatando «os feitos que se suceden na cidade e no contorno desde 1872 ata 1975, de singular relevancia pola súa significación histórica e pola súa repercusión na memoria, vencellados á loita da cidadanía polos seus dereitos, á memoria das mulleres, así como coa represión e violencia sobre a poboación».

Suárez y Máiz fueron además los artífices del listado de nombres con los 904 asesinados por el franquismo en la comarca. «É o Ferrol democrático que se ten que impoñer ao chamado El Ferrol del Caudillo de memoria antidemocrática», asegura Suárez. Y enumera hitos de ese espíritu luchador, como los centros de represión, la factoría naval o el antiguo cementerio de Canido donde llegaron a enterrarse a más de 300 asesinados del franquismo.