ÚLTIMAS HORAS - BLACK DAYS -
Suscríbete 1 año con el 50% de descuento
Quiero la oferta

Os tres corpos do rei

Xosé Manuel Núñez Seixas
Xosé M. Núñez Seixas ESPECIAL JUAN CARLOS I

ESPAÑA

El rey Felipe VI junto a su padre, su madre y la reina Letizia, en una imagen del 2018 en el Palacio Real
El rey Felipe VI junto a su padre, su madre y la reina Letizia, en una imagen del 2018 en el Palacio Real benito ordoñez

09 ago 2020 . Actualizado a las 18:46 h.

As monarquías no Antigo Réxime baseábanse, entre outros principios, na teoría dos dous corpos do rei. O monarca encarnaba a continuidade da dinastía, da Coroa, como símbolo da permanencia atemporal da comunidade política. O seu corpo físico era un corpo simbólico asemade. Ao falecer o monarca, decontado a función simbólica pasaba ao seu sucesor; o morto volvía ser un pecador calquera. O ritual funerario dos Habsburgo vieneses simbolizaba moi ben esa translación: o corpo do emperador defunto só podía ingresar no panteón dinástico cando se despoxaba dos seus títulos.

As monarquías que se tiveron que afacer aos tempos marcados polo liberalismo, á irrupción do principio da soberanía nacional e, por tanto, á nova lexitimidade do poder político, renunciaron aos atributos divinos da súa lexitimidade. O rei xa non era titular da soberanía, pero as monarquías, alí onde se relexitimaron (por exemplo defendendo a democracia na II Guerra Mundial, coma a neerlandesa ou a dinamarquesa), seguían a cumprir funcións simbólicas: nomeadamente, servir de fío condutor coa continuidade histórica da nación, desempeñar un rol arbitral entre os diversos poderes e ostentar funcións representativas. Nun imperio ou monarquía plurinacional habían ademais simbolizar a integración dos diversos pobos, linguas e grupos étnicos. Os reis abdicaban por diversas razóns, ou os seus herdeiros podían renunciar ao trono para casar con quen quixeren. Mais o corpo da monarquía tiña continuidade.

A anómala situación causada pola tocata e fuga de Xoán Carlos I presenta un paradoxo, que se vén sumar á xa estraña situación do Reino de España contar cun rei titular (Filipe VI) e un rei «emérito» (Xoán Carlos I). Un rei que é emérito non por razóns de decrepitude física, senón como saída de comenencia adoptada no 2014 para tentar reparar os estragos causados no prestixio da monarquía pola sucesión de escándalos que arrodearon a figura de Xoán Carlos I e de parte da familia real dende o 2010. En teoría, malia xuristas haberen que opinan o contrario, a inviolabilidade da súa figura que recolle a carta magna cesaba: Xoán Carlos pasou a ser un cidadán máis. Porén, en termos de lexitimidade e de imaxe a dinastía española pasaba de ter dous a ter tres corpos do rei: dous físicos e un atemporal. Un rei exercente, pero sobre o que a sombra do que o seu proxenitor fixera ou puidese facer seguía a ser moi delongada, pois a súa función simbólica seguía a estar presente xeito implícito.