Shakira e Facenda: un problema de millóns de euros

Coñeces a sesión de Bizarrap con Shakira? Ou tal vez o Waka Waka, a canción do Mundial de fútbol 2010 —e non é o teu caso, seguro que os teus pais ou outros familiares maiores si a coñecen—? Pois esas cancións levan o nome de Shakira, unha das cantantes máis famosas do mundo, pero a semana pasada volveu á palestra pública por un asunto relacionado coa Facenda española.

Por partes, quen é Shakira?

É unha cantante e compositora de Colombia. Empezou a cantar cando era ben nova e converteuse nunha estrela internacional.

Que é a Facenda española?

É unha institución do Estado que se encarga de revisar que as persoas e as empresas cumpran os seus deberes económicos co país. Cando cre que algo non encaixa ou que pode haber un erro, investiga e pide explicacións, como pasou no caso de Shakira.

Cal foi o problema?

Durante varios anos, Facenda e Shakira non se puxeron de acordo sobre onde vivía realmente a cantante. E iso é moi importante porque, segundo as normas españolas, unha persoa que pasa 183 días ou máis ao ano en España é residente e ten que colaborar coa caixa común segundo o diñeiro que gana. Facenda dicía que Shakira foi residente entre o 2011 e o 2014 e, por tanto, tiña que pagar aquí os seus impostos. En cambio, a cantante defendía que a súa residencia oficial estaba noutro lugar e que non tiña tales obrigacións en España.

De onde vén todo isto?

O conflito empezou hai anos, cando Shakira vivía parte do tempo en Barcelona co futbolista Gerard Piquei, que era a súa parella. Facenda investigou viaxes, fotografías, entrevistas e outros documentos para calcular cantos días pasaba realmente a cantante en España. Considerouna residente española eses anos, e aquí comezou a disputa. De feito, Shakira tivo que arranxar as súas contas con Facenda.

 

Por que?

Porque Facenda defendeu que a cantante non pagara todo o diñeiro que lle correspondía durante ese período. Para evitar un xuízo longo, Shakira decidiu chegar a un acordo e pagar varios millóns de euros. Pero reclamou ante a Xustiza, e hai uns días a Audiencia Nacional deulle a razón: segundo sentenciou, Facenda non probou que Shakira tivera a súa residencia en España no ano 2011, e por tanto non tiña que pagar os impostos dese ano que lle esixiu.

 

Que significa?

Cando iso ocorre, Facenda ten que devolver a cantidade cobrada de máis, igual que, se nunha tenda alguén paga de máis, despois recibe cambio.

Canto diñeiro lle devolveron?

Non parece que estea moi claro, pero unha morea de millóns. Uns din que Facenda ten que devolverlle a Shakira uns 60 millóns de euros, aínda que os técnicos de Facenda din que son menos de 30, xuros aparte.

Intereses?

Así é. Nesta situación, os xuros son un diñeiro extra que se paga polo tempo que ela non puido usar os seus cartos.

 

A Axencia Tributaria investiga a todos por igual

É posible que algunha visedes no xornal ou nas noticias que outros famosos teñen problemas con Facenda. Que significa isto? A Axencia Tributaria, coñecida como Facenda aínda que é só unha parte do ministerio, é o organismo público que se encarga de comprobar que todas as persoas e empresas cumpren as normas económicas do país. Moita xente pensa que só investiga a famosos, pero non é así. Facenda pode revisar a situación de calquera cidadán, porque cumprir estas normas é unha responsabilidade de todos. Para facelo, os inspectores revisan documentos, contas bancarias, contratos, empresas, compras, propiedades ou viaxes para comprobar se todo coincide co que unha persoa declara. Por exemplo, poden investigar canto tempo pasa alguén vivindo nun país, canto diñeiro gaña ou se utiliza empresas para mover os seus ingresos.

Cando atopan algo que parece estraño ou sospeitoso, poden pedir máis información ou levar o caso ante un xuíz. Con iso, o Estado quere evitar que algunhas persoas escondan diñeiro ou utilicen trucos para pagar menos.

Shakira non foi a única que tivo problemas. Un dos casos máis coñecidos foi o do exfutbolista e exadestrador do Real Madrid Xabi Alonso. Facenda acusouno de utilizar unha empresa en Madeira para xestionar os seus dereitos de imaxe e evitar pagar en España. A investigación durou dez anos e chegaron a pedir para el cinco anos de cárcere e unha multa millonaria. Finalmente, foi absolto. Outro caso foi o do xogador de fútbol Andrés Iniesta, relacionado cos seus dereitos de imaxe e pagos ao seu representante; o Tribunal Supremo acabou dándolle a razón ao deportista.

Como ves, o cidadán non ten por que aceptar o que lle di Facenda se cre que non ten a razón. Nun Estado de dereito, calquera pode gañar á Administración nos tribunais, e por iso se di que a Xustiza é cega, porque non mira quen protesta, senón cales son os seus dereitos.

Os impostos: o sostén da vida pública

En España, a institución encargada de recadar a maior parte dos impostos é a Axencia Tributaria. O seu traballo consiste en xestionar o diñeiro que cidadáns e empresas pagan ao Estado e comprobar que todo o mundo participa na bolsa común do país segundo as súas posibilidades. Cada vez que alguén traballa, compra algo ou cobra polos produtos ou servizos da súa empresa, unha parte dese diñeiro acaba chegando a Facenda en forma de impostos.

En resumidas contas, isto é unha cantidade de diñeiro que hai que pagar de xeito obrigatorio ás Administracións públicas. Non se entrega a cambio dun ben, senón para manter servizos e actividades que benefician ao conxunto da sociedade. Que outra maneira habería de ter cartos para construír institutos públicos, hospitais, estradas e manter a iluminación das rúas, os parques ou os autobuses urbanos?

Na súa base, os impostos teñen unha función importante: reducir desigualdades. Non todas as persoas teñen o mesmo soldo nin as mesmas oportunidades económicas. Por iso en España quen gaña máis diñeiro paga unha cantidade maior de impostos: non sería lóxico que pague o mesmo quen gaña 1.000 euros que o que gaña 10.000. Cos cartos dos impostos a Administración pode financiar axudas, servizos públicos e programas sociais destinados a mellorar a calidade de vida de toda a poboación, como as bolsas de estudos, que permiten cursar carreiras universitarias ou graos de formación profesional a quen ao mellor non tiña diñeiro para pagalos pola súa conta.

No noso país existen varios niveis de administración que recadan e xestionan diñeiro público. Todos forman o Estado. Son o Goberno central (toda España), as comunidades autónomas (cada unha a súa), as deputacións (unha por provincia) e os concellos.

Ás veces os impostos xeran debates e discusións políticas. Algunhas persoas cren que deberían ser máis baixos para que cada cidadán controle máis o seu diñeiro; outras defenden que uns impostos altos permiten ofrecer mellores servizos públicos e máis axudas sociais.

A campaña da renda: o momento de facer contas co Estado

Entre os meses de abril, maio e xuño ten lugar a campaña da renda, un período no que moitos traballadores por conta allea ou autónomos e outros cidadáns teñen que revisar canto diñeiro gañaron durante o ano anterior e comprobar se pagaron os impostos que lles correspondían. É, por así dicilo, un axuste de contas entre cidadáns e Facenda. O imposto relacionado con este proceso chámase imposto sobre a renda das persoas físicas (IRPF), de aí que se coñeza como o da renda, porque grava os ingresos percibidos. É un dos impostos máis importantes de España e funciona de forma progresiva, o que significa que quen gañan máis diñeiro adoitan pagar unha porcentaxe maior. O IRPF non se paga dunha vez cada ano, senón que a xente xa o vai pagando aos poucos cada mes: unha parte do soldo nunca chega ao peto, senón que a empresa a manda directamente a Facenda.

Esas retencións son unha estimación, é dicir, un cálculo aproximado de canto debería pagar cada persoa segundo o seu soldo, situación familiar ou tipo de traballo, pero durante o ano diversas variables poden desaxustar as contas. Aí entra en xogo a declaración da renda segundo os datos reais e que pode saír a devolver, se a persoa pagou máis impostos dos que debía, pero tamén a pagar, se adiantou menos do que lle correspondía, polo que ten que completar o que lle falta.

ENTENDER

Tributos indirectos ou directos, esa é a cuestión

• En España existen moitos tipos de tributos, que se dividen entre directos e indirectos.
• Os impostos directos son aqueles que se pagan segundo o diñeiro ou o patrimonio que teñen unha persoa ou unha empresa. O exemplo máis coñecido é o IRPF. Outro exemplo é o imposto de sociedades, que pagan as empresas sobre os beneficios que obteñen, ou os de herdanzas, patrimonio ou determinadas propiedades.
• Por outra banda, os impostos indirectos se pagan ao consumir produtos ou servizos. O máis famoso é o imposto sobre o valor engadido (IVE). Está incluído na maioría das compras que facemos. Cando alguén merca roupa, comida ou tecnoloxía, unha parte do prezo corresponde ao IVE. Aínda que moitas veces non se vexa claramente, ese diñeiro termina chegando a Facenda. Os tributos indirectos son iguais para todos, sen importar a situación económica de cada un.

PROFUNDAR

A polémica dos «influencers» que se foron a vivir a Andorra para pagar menos taxas

• Nos últimos anos moitos «influencers», «youtubers» e «streamers» protagonizaron unha gran polémica por mudarse a Andorra. O motivo principal adoita ser económico, pois alí os impostos son moito máis baixos que en España. Algúns creadores de contido gañan millóns de euros grazas a plataformas como Twitch ou YouTube, e cambiar de residencia fiscal pode permitirlles aforrar enormes cantidades de diñeiro cada ano.
• O centro do debate está no IRPF, o imposto sobre a renda que pagan as persoas segundo o diñeiro que gañan. En España este imposto é progresivo: canto máis gana alguén, maior porcentaxe paga. En cambio, en Andorra a porcentaxe máxima é bastante máis baixa. Por iso, algúns «influencers» explicaron publicamente que prefiren marcharse, porque consideran que Facenda lles quita demasiado diñeiro e cren inxusto pagar tantos impostos.
• Hai quen defende a estas persoas e di que mudarse a outro país é completamente legal. Argumentan que calquera cidadán ten dereito a vivir onde queira e a buscar as mellores condicións económicas posibles e que en España os impostos son altos.
• Tamén hai quen os critica. Din que estas persoas estudaron en institutos, utilizaron infraestruturas financiadas con impostos e conseguiron millóns de seguidores españois. Cren que é pouco solidario irse xusto cando empezan a gañar diñeiro. Que che parece a ti?

---

---

---