Ana Castro Barja: «É unha artesanía creativa na que a curiosidade nunca se ve satisfeita»

Lidera na zona un dos poucos traballos artesanais nos que non se mecanizou o proceso


lalín / la voz

Creou. Chales para varias coleccións do modista Jesús Sáez, vistos en Cibeles. Ten clientes por todo o mundo, en Nova Iorque e Australia.

Participou. En mostras coma a Iberoamericana de Artesanía de Santa Cruz de Tenerife ou a Internacional de Encaixe de Vanberk, na República Checa.

O gran tear que tiña a súa tía-avoa Ermitas en Castro de Rei, onde pasou días de verán da súa nenez, acabou por marcar o futuro profesional de Ana Castro Barja. Aínda que nada na Coruña, dende o 92 en que casou, Ana estivo empadroada na Estrada pero por mor do traballo do seu home viviu moitos anos na Limia; primeiro en Muíños e despois en Sandiás. Lembra que alí, froito da casualidade, visitaron un museo no Concello de Vilar de Santos no que puideron ver un grupo de mulleres tecendo; «pregunteilles se podía aprender... así comezou todo», sintetiza Ana. Pero hai moito máis: queda a lembranza do tear de Ermitas; «que supoño que iso fixo que dende sempre quixera aprender a tecer», e a posta en marcha de Creacións en Tear; o seu obradoiro emprazado de xeito temporal pretiño do Pazo de Oca (A Estrada) xa que se asentará definitivamente en Abades (Silleda), e a paixón coa que fala do que fai.

-Exactamente cando arranca esa aprendizaxe do uso do tear?

-Dende o ano 99 adícome en corpo e alma a este oficio maravilloso. Maravilloso pero tamén sacrificado, xa que require de bastante esforzo físico; ao traballar cos pes e brazos ao mesmo tempo, as costas se resenten. Son moitas horas de traballo para cada peza.

-Unha parte dos traballos artesanais foron mecanizándose, non así no caso do tear.

-Esta é unha das poucas artesanías nas que aínda non se mecanizou ningunha parte do proceso. Pódese dicir que é de principio a fin totalmente manual: dende preparar a urdime na urdideira, pasando logo por enfiar peite e lizos, urdir, tecer, rematar, lavar e planchar son os procesos que require cada peza.

-Pasamos dun oficio que abundaba a ser extremadamente escaso. A que se puido deber?

-En toda Galicia este foi certamente un oficio moi estendido, xa que en case todas as parroquias había algunha tecedeira, xa que era unha necesidade. A xente sementaba o liño, e con este e coa lá das ovellas, as tecelás tecían as teas para despois facer as vestimentas e a roupa para o fogar. Claro que todo isto requería de moito traballo, polo que os tecidos industriais foron ocupando o lugar, e as tecelás foron desaparecendo. Os obradoiros que traballamos na actualidade seguimos empregando as mesmas técnicas, producimos complementos de moda e fogar con deseños actuais, pero o proceso require de moitas horas polo que a produción é reducida e por iso quedamos poucos. Conseguir manterse a flote non é doado. Verbas e expresións tan de moda como «readaptarse», «resiliencia» ou «saír da zona de confort» son o día a día de calquera artesán: hai que estar atento, ser fiel as túas propias creacións, tecer pezas que o público demande pero sen caer na trampa das modas efémeras xa que nós non temos a capacidade das grandes industrias. Ser artesán é moito máis que facer algo coas mans. Non é un traballo que teñas dunhas determinadas horas, eres artesán as 24 horas, todo o que ves, sintes e vives inflúe no teu traballo, no que creas, no que imaxinas...

-Dicía que non é fácil manterse no oficio.

-Non o é, pero a pesar de todas as dificultades sigo tecendo ao ser unha artesanía que me permite crear infinidade de tecidos diferentes, na que a curiosidade nunca se ve satisfeita e sempre podes aprender máis. Empodera a quen aprende a tecer e se volve capaz de crear pezas para os seus e para se mesma. É como quen aprende a cociñar e desfruta compartindo o que cociñou. Por todo iso sigo mantendo a mesma ilusión que o primeiro día que me sentei diante dun tear.

«Pretendo crear un punto de encontro no que se aprenda o oficio, pero como medio de vida»

Ana Castro Barja, que é a única tecedeira que mantén vivo este vello oficio na zona, ten as súas costas centos de cursos impartidos dende 2002; tanto para aqueles que se queren iniciar coma os que buscan un perfeccionamento no eido do tecido artesán en baixo ou en macramé.

-Fágoo en boa medida para que se visibilice o noso traballo, que se coñeza e que se recupere este oficio.

-Que produtos saen de Creacións en Tear?

-Tezo principalmente complementos de moda (chales, fulares...) e tamén pezas de fogar: manteis, mantas de bebé... Con fibras naturais: liño, seda, alpaca babi, lá, meiriña... Empregando as mesmas técnicas de tecido de sempre, complementándoas con outras técnicas como é o macramé ou o encaixe de palillos para darlle un acabado personalizado. Outra parte da miña produción son pezas feitas por encargo, para reproducións dos traxes antigos.

-Escoitaría máis dunha vez que son pezas caras.

-As veces, por descoñecemento, a algunhas persoas pode parecerlle que o téxtil artesán é caro pero están equivocadas. Son pezas elaboradas con materia prima de primeirísima calidade, con moitas horas de traballo... Unha colcha artesá de gorullo se se compara cunha alfombra turca a ninguén lle parecería cara. Todo depende de con que se compare.

-En proxecto para este ano?

-Espero con ilusión poder ubicar o obradoiro definitivo en Silleda; despois de telo en Muíños, Sandiás e A Estrada, cando restauremos unha casa comprada para esa finalidade e na que desexo sexa un punto de encontro no que se poida coñecer e aprender máis deste oficio, como medio de vida. Preparamos a nova páxina web, e facilitar a compra on line é outro reto que nos marcamos.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
0 votos
Comentarios

Ana Castro Barja: «É unha artesanía creativa na que a curiosidade nunca se ve satisfeita»