Un documento inédito demostra que Rosalía naceu o 23 de febreiro, non o 24

Montse García Iglesias
Montse garcía SANTIAGO / LA VOZ

CULTURA

Última foto que se tomou de Rosalía de Castro, na que aparece en 1884 coa familia no xardín da Casa da Matanza.
Última foto que se tomou de Rosalía de Castro, na que aparece en 1884 coa familia no xardín da Casa da Matanza. RAG

Descobren a escritura notarial na que a nai da escritora sitúa a data

02 oct 2021 . Actualizado a las 08:39 h.

A biografía de Rosalía de Castro mudará a partir de agora. O 23 de febreiro de 1837. Esa é a data na que naceu a autora de Follas novas e non o día 24, no que se celebrou o seu bautismo e que se viña tomando de referencia para conmemorar o seu aniversario. Así o demostra a documentación descuberta pola investigadora galega Sagrario Abelleira no Archivo Histórico Diocesano de Madrid, coa colaboración da arquiveira Irene Galindo. Trátase do expediente matrimonial inédito da escritora e Manuel Martínez Murguía datado no ano 1858, que consta de doce documentos cun total de 43 folios. Entre a numerosa nova información que achega sobre a vida dos escritores, destaca a referente á data exacta do nacemento da poeta, que consta a través da declaración notarial feita en xuño de 1843 pola súa nai, Teresa de Castro. «Siendo presente doña Teresa de Castro [...], dijo: que en el día veinte y tres de febrero de mil ochocientos treinta y siete dio a luz a una niña que encargó a María Francisca Martínez, de la parroquia de San Juan del Campo, tragese a dicho Gran Hospital para que por uno de sus capellanes fuese bautizada solemnemente [...] poniéndole el nombre de María Rosalía Rita...», recolle a escritura notarial en forma de copia certificada que contén o testemuño da nai e que forma parte dese conxunto de declaracións e certificados que esixía a Igrexa para autorizar o casamento o 10 de outubro de 1858 na igrexa de San Ildefonso de Madrid.

Segundo resalta Sagrario Abelleira, nesta escritura notarial non só é relevante coñecer a data exacta do nacemento da escritora, senón que tamén supón a proba do recoñecemento de Rosalía de Castro como filla natural cando esta tiña seis anos. «É importante esta escritura notarial de 1843 rescatada, pois faltaba acreditar documentalmente esa dependencia directa ou filiación legal entre nai e filla para fixala na biografía de Rosalía», conclúe a investigadora. Ata agora, lembra, coñecíase a partida do bautizo do 24 de febreiro de 1837, onde aparecía como «hija de padres incógnitos», tal é como está anotado no libro de nenos expósitos do Hospital Real de Santiago correspondente ao ano 1837. «Grazas á escritura notarial do expediente rescatado no arquivo diocesano madrileño queda demostrado que Teresa de Castro recoñeceu a Rosalía como filla natural ante notario en 1843», afirma a impulsora da investigación.

Catro meses de expediente matrimonial

Ata agora coñecíase a acta do matrimonio de Rosalía e Murguía, celebrado o 10 de outubro de 1858, pero non todo o expediente matrimonial. «Son moi curiosa e vou buscando os documentos. Había cousas que non me encaixaban na biografía de Rosalía», afirma a tamén filóloga Sagrario Abelleira. Así que pensou: «Se hai un acta matrimonial, terá que haber un expediente matrimonial». Foi entón cando se puxo en contacto co Archivo Diocesano de Madrid, que dirixe Andrés Martínez Esteban. Explica que os primeiros intentos de dar con esta documentación non deron resultados, pero finalmente foi posible grazas ao «magnífico traballo da arquiveira Irene Galindo», que atopou o expediente previo á voda conservado no fondo da Vicaría y Provisorato do Arzobispado de Madrid. Estaba na Sección de Pobres, pois, tal e como consta no documento que abre o expediente, Murguía pedía que se lle eximise do pago de dereitos por falta de recursos. Foi o 17 de xullo de 1858. A partir de aí, recompílanse durante catro meses unha ducia de documentos nos que tamén se inclúen, entre outros, as declaracións xuradas de Rosalía e Murguía, as declaracións de tres testemuñas, o consentimento outorgado por Teresa de Castro a Rosalía para casarse, a autorización para a voda e, como non, o recoñecemento de Teresa Castro a Rosalía. Esta documentación, apunta a investigadora, permite extraer datos inéditos.