Homenaxe a un catón


Os lexicógrafos hispanos, sen excluír os galegos, cando se refiren a un catón considérano un libro escolar de primeiras letras no que os alumnos facían as primeiras lecturas. Iso foi o Catón galego (1969), de Ben-Cho-Shey, o primeiro en lingua galega. Pero eu hoxe non homenaxeo un libro escolar elemental, eu hoxe tribútolle homenaxe de admiración a unha novela que se publicou, hai xusto sesenta anos, en Bos Aires. Refírome ao relato longo de Xosé Neira Vilas Memorias dun neno labrego, terminado de imprimir na capital arxentina o 5 de xaneiro de 1961 e que hai días foi homenaxeado pola Xunta de Galicia na Cidade da Cultura e evocado, axeitadamente, por Víctor F. Freixanes nun artigo de La Voz de Galicia.

Penso que non quebranto a semántica de catón se introduzo neste xénero de iniciación á lectura a famosa novela de Neira Vilas, quizais a máis reeditada, traducida e escenificada da nosa historia literaria. Porque nela, nesas entrañables Memorias, na Galicia posterior a 1969, data da seguinte aparición (Ediciós do Castro), foron moitas as persoas que leron por primeira vez un texto longo en idioma galego. Entre esas persoas cómpre salientar a non poucos estudantes universitarios e tamén a un número non desdeñable de xente da aldea, sector este non afeito a ler no seu propio idioma. Acontece que estes lectores do rural atoparon nun relato, no que tamén había páxinas de amor, dous elementos moi interesantes, unha aldea como a deles e un protagonista que, sendo do campo sofrido, conta esa vida desde dentro, e cóntaa sen baixar a cabeza, sen domear o espiñazo. Foi isto tamén o que suscitou o entusiasmo dos estudantes universitarios, daquela engaiolados polo marxismo, e un pouco de actitudes marxistizantes había nas cavilacións de Balbino, o inesquecible protagonista.

É certo que, por parte dos «vellos», entre eles eu (desde o prólogo desa edición) promocionamos e «propagandeamos» o libro poñendo o acento neste aspecto, e non é menos certo que centos e centos de persoas, alleas á lectura en galego, atoparon nas Memorias o catón axeitado. Poucas veces un libro suscitou tanta adhesión.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
3 votos
Comentarios

Homenaxe a un catón