Nada galego lle foi alleo

Pilar García Negro recupera esta expresión que Carvalho lle dedicou a Otero Pedrayo: perfecta definición do seu espírito. Disto mesmo falan catro especialistas

Ricardo Carvalho Calero na toma de posesión, en 1972, da Cátedra de Lingua e Literatura Galega da USC
Ricardo Carvalho Calero na toma de posesión, en 1972, da Cátedra de Lingua e Literatura Galega da USC

García Negro, Dacosta, Rabuñal e Pilar Pallarés representan unha pléiade de voces, entre outras, unidas arredor dun motivo común como é o da divulgación da figura e a obra de Carvalho Calero.

Pilar García Negro, autora de Ricardo Carvalho Calero: a ciencia ao servizo da nación (Laiovento) e editora no seu día de A gente da Barreira, gozou dun trato persoal co homenaxeado. Del evoca que a «aparente distancia como profesor deviña afabilidade e afecto no trato próximo», salientando ao mesmo tempo dúas virtudes nel que sintetiza no seu espírito colaborativo e na xenerosidade.

Para Pilar Pallarés, que publicou, alén doutros traballos anteriores, unha recente antoloxía poética de Carvalho baixo o título de Beleza, verdade (Chan da Pólvora), foi sempre o seu mestre. Tratouno primeiramente como profesor, no que sería o seu derradeiro curso e, logo, como colaborador asiduo das asociacións culturais de base nos anos oitenta. Coincide en que en «a distancia e circunspección iniciais convertíanse en cordialidade e nunha inmensa xenerosidade nun trato máis próximo. Era discreto, humilde, perseverante, irónico, leal aos ideais e ás persoas». 

Situacións difíciles

Henrique Rabuñal, pola súa parte, responsable dun recente e rigoroso ensaio -Ricardo Carvalho Calero. O anxo na terra (Galaxia)-, entende que a súa figura «encarnaba a dignidade, a liberdade, a sabedoría e un altísimo grao de compromiso co noso país, lingua e cultura». A atención crecente respecto do seu universo naceu á par de ir coñecéndoo na súa obra e na súa vida: «Síntome parte dun amplísimo número de persoas que cre que lle hai que devolver unha parte do moitísimo que deu pola nosa cultura, ás veces en situacións moi difíciles. É unha delicia cultivar ese interese polo que un goza e aprende».

Unha das voces que non o tratou persoalmente, o profesor Henrique Dacosta, responsable de Vida e obra dun ser polifacético (Xerais) achegouse a el por varias razóns entre as que se contan a súa simpatía polo reintegracionismo, polo feito de gañar o Certame Carvalho Calero, por lecturas do autor e participacións en diversos proxectos aglutinados pola súa figura. Da súa obra non dubida en salientar tanto a poesía última, que valora como «existencialista, sutil, saudosa» e o ensaio e o estudo da literatura, do que resalta «a harmonía e simpatía cos autores comentados, os datos obxectivos que exhibe, o seu rigor e a sensibilidade estética, a súa erudición e os seus vastos coñecementos». Igualmente Pilar García Negro destaca a poesía, dentro da obra súa artística e, como científico, a historia da literatura galega; algo no que coincide Pilar Pallarés, que non esquece nin a súa poesía nin «a lucidez das súas análises sociolingüísticas». Rabuñal, por último, chama a atención respecto do seu «carácter poligráfico, a súa alta exixencia, o seu volume, o seu diálogo intercultural e o feito de ser unha obra clásica».

A autora de Tempo fósil pregúntase como un ser humano só, en condicións persoais e históricas por veces tan adversas, puido facer tanto. Sorpréndelle, aínda hoxe, «o poliédrico e diverso das súas dedicacións, unhas por vocación (a poesía, o teatro, a docencia, a análise literaria) e outras por sentido do deber. Por el se dedicou ao activismo político na preguerra e por el relegou a obra de creación nos sesenta e setenta». 

Maxisterio

Para a profesora García Negro o interese en Carvalho nace de entender a súa figura como a do «maior e mellor polígrafo da súa xeración» e, ao mesmo tempo, por concibir globalmente «o seu maxisterio, a súa enorme cultura literaria e histórica, a enorme sapiencia e suxestións que a súa obra encerra», ao que suma algúns trazos definidores: «Elegante, modesto, deferente, galego universal e servidor constante da cultura da Galiza». Rabuñal, alén de atribuírlle unha vasta cultura, distingue nel trazos como son o seu galeguismo «clásico e ortodoxo e o seu traballo infatigable». Dacosta precisa, asemade, a súa entrega «á causa lingüístico-cultural galega e a súa vocación de servizo», mentres que Pilar Pallarés o define cun rotundo e significativo «xigante».

Emerxe nas catro voces unha opinión semellante no que respecta á ampliación cara ao 2021 do ano Carvalho Calero motivado polo covid-19. Velaquí a contundente afirmación de García Negro de que «circunstancias excepcionais xustifican medidas excepcionais». Nesta liña exprésase Rabuñal para quen a homenaxe á súa figura «tan inxustamente postergada, non merece ningún tipo de restrición ou atallo» ou Dacosta, quen participa da opinión de que o recoñecemento, estragado pola pandemia, debe ser adiado e que «non chega co 31 de outubro, non pode pasar sobre a punta dos pés. Celebrémolo debidamente en 2021». Pallarés opina, por último, que ampliar a dedicatoria sería de xustiza sen deixar de pousar a ollada nas novas xeracións e na súa difusión no ámbito do ensino: «Homenaxear un autor que non pode ser lido é un absurdo».

Celebración da vida e obra de quen traballou incansablemente por Galicia

Fugas, que se entrega este venres co periódico, amplía a homenaxe de La Voz a Carvalho Calero. Autores como o presidente da RAG, Víctor Freixanes, Pilar García Negro e Carmen Blanco, que foi alumna súa dende nena, e mantivo con el unha amizade, achegan o valor da seu traballo incansable por Galicia e a súa cultura. Fugas entrevista tamén a Héctor Cajaraville, que achega aos novos o legado de Carvalho no libro A pegada do compromiso, e amosa unha carta do autor.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
11 votos
Comentarios

Nada galego lle foi alleo