Cara a unha profesionalización da danza tradicional galega

O sector reclama que o baile galego teña o seu espazo nos currículos de ensino

Encontro de baile galego Foliada do Río Grande, celebrado en Vimianzo
Encontro de baile galego Foliada do Río Grande, celebrado en Vimianzo

santiago / la voz

Dicía Castelao que se aínda somos galegos é por obra e graza do idioma. E do baile, abofé. A danza tradicional tivo, e ten, forte arraigo e pouca regulación. Porque unhas 20.000 persoas teñen algún tipo de ligazón co mundo da danza tradicional, atravesada aínda polo amateurismo. «A meirande parte da xente implicada está cun estatuto semiprofesional e pide unha regulación». Esa petición foi un dos puntos fortes da xornada O estado da danza en Galicia que organizou o Consello da Cultura, que este mércores publicou as conclusións do foro coordinador por Natalia Balseiro e Dolores Vilavedra.

Unha das principais reivindicacións é que o baile tradicional teña o seu espazo nos conservatorios, igual que ten o flamenco. «Iso ten as súas materias nos conservatorios, así que nós reivindicamos que nos conservatorios de Galicia teña un papel o baile tradicional». Quen fai a reflexión é Dolores Vilavedra, que ademais de coordinar a xornada, na que se deron cita medio cento de persoas, é a coordinadora da sección de Artes Escénicas, Musicais e Audiovisuais do Consello da Cultura. Esa, e que se forme ao profesorado na cuestión, «igual que preparas ao profesorado en novas tecnoloxías ou para inglés, pódese montar unha estrutura» para ensinar a ensinar danza tradicional.

Trátase, en definitiva, de coller os puntos, de crear de xeito urxente unha serie de estruturas que canalicen o ensino do baile tradicional galego a diferentes niveis para así contribuír ao recoñecemento social dunha expresión cultural que segue a ter arraigo na comunidade, pero que foi perdendo co paso dos anos.

E non só é regular a profesionalización. Tamén é normalizar a súa aprendizaxe no ensino formal e tamén no informal. «Non entendo que na clase de educación física en secundaria o alumnado baile bailes de salón e non se dea baile tradicional, que ademais é un exercicio físico estupendo e completísimo», subliña a coordinadora. De feito, unha das conclusións da xornada fala da incorporación das escolas de ensinanzas artísticas aos ámbito universitario -unha medida anunciada polo ministro de Universidades, Manuel Castells, na súa primeira comparecencia no Congreso- para así permitir abrir liñas de investigación sobre esta cuestión e tamén a posibilidade de creación dun mestrado especializado que funcione como canle de entrada da danza tradicional nos currículos do ensino medio e superior.

Iso no ámbito do ensino formal, pero tamén está o informal. En todo o que son actividades extraescolares «ten que recuperar un espazo que tivo, porque o baile tradicional tivo moito máis protagonismo» que se perdeu durante os anos da Transición e que agora se recupera por outros camiños.

Un deses vieiros que hai que abrir ten que ser o de arrincar a etiqueta máis étnica para darlle unha proxección cultural, histórica e identitaria á danza tradicional de Galicia. «Que a xente o reivindique como propio e que todo o mundo saiba bailar un par de puntos. Que soe unha muiñeira e saber que facer, igual que en Andalucía soa unha sevillana e todo o mundo sabe bailar», afirma Dolores Vilavedra.

«Un oficio que non xerará valor mentres non se coñeza»

A xornada do Consello da Cultura serviu tamén para facer unha reflexión sobre o estado da profesión na comunidade, unha profesión «que non xerará valor mentres non se coñeza». Entre as conclusións que se recolleron está a necesidade de que o Centro Coreográfico Galego «debe recuperar e potenciar o seu papel de núcleo de referencia e promoción da danza, máis alá de mero centro de promoción de espectáculos».

A desaparición da figura de director ou directora do centro que contemplan os novos estatutos da Agadic foi uns dos puntos máis polémicos do foro e de feito, a raíz del abriuse o camiño para a creación dun Plan Integral da Danza en Galicia, outra das grandes reivindicacións do sector, que reclamaba tamén ser tido en conta na elaboración desta planificación estratéxica.

A continuidade e dotación orzamentaria do Centro Coreográfico Galego é tamén central para o sector profesional, caracterizado sobre todo pola diversidade, unha diversidade «que debe ser coñecida e recoñecida polos programadores e responsables públicos da cultura en todo o territorio galego».

O apoio á creación tamén é fundamental. As conclusións da xornada apelan á promoción de axudas en concorrencia competitiva específicas para o sector da danza nos ámbitos da creación, produción, investigación difusión e memoria, pero tamén que exista apoio aos proxectos que xurdan das propias comunidades artísticas «con medios suficientes», ademais de «crear as condicións da súa continuidade como única maneira de testar a súa viabilidade».

Jacobo Sutil recoñece que non haberá director do Centro Coreográfico Galego

Tamara Montero

«Non vai desaparecer», reafirmou o director da Agadic ante as durísimas críticas do sector, co que se comprometeu a reestablecer o diálogo

-Desaparece a figura do director do centro coreográfico galego.

-Si. Si.

-Cal é o motivo?

-Pola idea de cambiar o perfil máis artístico a un de xestión, que sexa quen de en coordinación co sector sacar adiante programas que leven os obxectivos que queremos e que son o incremento da difusión da danza.

-Aparece unha figura dobre. É posible que unha soa persoa se dedique aos dous ámbitos tendo en conta que a música é unha industria cultural do noso país?

-Eu penso que si.

A confirmación por parte de Jacobo Sutil, director da Agadic, de que a reforma dos estatutos do organismo inclúen a desaparición da figura de director ou director do Centro Coreográfico Galego levantou un barullo no auditorio do Consello da Cultura, onde hoxe se celebraba unha xornada de diagnóstico e futuro da danza en Galicia da que saíron numerosas propostas. Jacobo Sutil recoñeceu ao inicio da súa intervención que a programación nos concellos de espectáculos de danza é minoritaria e que ademais non se están explotando o suficiente as subvencións para os espectáculos, polo que se teñen organizado cursos sobre tramitacións de axudas e tamén se valora un cambio nos textos para facelos máis eficientes.

Seguir leyendo

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
2 votos
Comentarios

Cara a unha profesionalización da danza tradicional galega