Manuel Gallego Jorreto: «A sensibilidade non é só estética, é algo moito máis fondo»

A súa traxectoria, de máis de cinco décadas, foi distinguida este mércores co Premio Nacional de Arquitectura

Manuel Gallego Jorreto, no auditorio da Illa de Arousa, unha das súas obras
Manuel Gallego Jorreto, no auditorio da Illa de Arousa, unha das súas obras

redacción / la voz

En Galicia -e fóra- a impecable traxectoria de Manuel Gallego Jorreto (O Carballiño, 1936) concita unanimidade: sinxeleza, sobriedade e funcionalidade son adxectivos que cualifican as súas obras, sexan proxectos públicos -museos, facultades, mercados, auditorios, centros de saúde ou rehabilitacións- ou residenciais. A naturalidade que caracteriza cada unha das súas intervencións integra un proceso de reflexión intelectual, que tamén agroma no discurso do arquitecto. Este mércores a súa carreira foi distinguida co Premio Nacional de Arquitectura do Ministerio de Fomento.

-O fallo do xurado menciona un «diálogo honesto entre os materiais tradicionais, os oficios e a modernidade»...

-Non o lin aínda. Pero, falando dos oficios, eu valóroos porque son un desenvolvemento cultural da forma de construír. Nun oficio están os anos, está a prehistoria, as condicións sociais e do territorio: está todo. É o presente continuado. Interésanme moito, pero iso non quere dicir que non me interesen os oficios novos e descubrir novas formas de construír. Sempre, iso sempre.

-Pode haber convivencia, máis que substitución.

-Ten que haber a convivencia sempre. As culturas non son temas excluíntes, senón de ampliación. Sempre enriquecer e buscar un obxectivo común, que é mellorar a forma de vida, o coñecemento, todo, que é no que estamos metidos.

-E que armas ten a arquitectura para contribuír a esa mellora?

-A razón e a sensibilidade. A sensibilidade, para dar calidade ambiental, estética, buscar o mellor para o home. E a racionalidade, esas son as armas. Que case non digo nada, son as dúas compoñentes máis importantes do home. A cabeza e o corazón.

-Séntese máis cómodo na obra civil ou nas vivendas?

-Igual de cómodo. Home, a obra pública interésame máis porque son arquitecto e usuario.

-Pero a súa casa en Oleiros foi e segue a ser unha inspiración...

-Para todos os arquitectos, cando facemos unha casa para nós é algo moi complicado. Precisamente eu o que pretendín foi facer unha casa que servise para máis de un. Que con pequenos retoques cumprise as miñas necesidades e as de outros. Buscaba a cerna do problema, o que teñen de común todas as casas, e traballar sobre esa idea. Que organización do espazo podo facer para que poida facer vida aquí calquera que pense de forma distinta? É esa reflexión, que é ambiciosa, pero como ambiciosa é difícil facer. Había que facela nese momento, que era unha casa para min, que era o que aguantaba a experiencia. E así a fixen.

-Iso de ir á cerna xa comentou que o dicía Alejandro de la Sota.

-Si, non sei se o dicía con esas mesmas ideas pero el pensaba así.

-E seguiu o seu consello de anotar nun caderno cando se atopaba ben e cando non nun lugar, e reflexionar por que pasaba iso?

-Si, si. Xa o facía. Xa llo dicía aos meus alumnos e xa o practicaba eu, porque é un paso moi honrado, moi honesto, de aprender, sen grandilocuencias. Falar claramente e directamente, como ten que ser.

-Fálase da influencia de Sota, pero imaxino que tamén foron importantes Seoane e Sargadelos.

-Agradezo que digas iso, porque iso pensaba eu, aínda que non o dixen. Eu asocio as figuras de Sota e de Luís Seoane, porque son dúas grandes personalidades culturais que transcenden o mundo galego, pero que o tamén tocaron moi a fondo.

-Eran figuras maxisteriais. Como se transmiten o coñecemento, as ideas, as actitudes?

-Desenvolvendo -e practicando- sempre o espírito crítico, iso é fundamental. Cuestionando o que che din os mestres e os que non son mestres. Escoitando e cuestionando todo, analizando e razoando. E deixando o espírito aberto á sensibilidade. Non é só estética, a sensibilidade é algo máis fondo. 

-A vostede asóciano á sobriedade, pero no programa «O gato con botas» da TVG quedou claro que ten sentido do humor.

-O humor é o máis serio que hai. Hai poucas cousas que me reconcilien máis coa humanidade que o humor, que é un desenvolvemento da capacidade de subsistencia e de perseveranza. É a arma que che permite vivir.

 «Deberiamos acostumarnos a contemplar Galicia no seu conxunto»

Un dos elementos aos que Gallego Jorreto presta atención nas súas obras é a luz, que emprega como un instrumento privilexiado na elaboración do proxecto e a súa execución.

-Pénsase moito na arquitectura dende a materialidade, pero a luz é xusto a que a revela...

-Non é o material soamente, é o ambiente que se crea. Pode ser espiritual, percibido polos sentidos, pero que transcende sempre aos recordos, ao simbolismo. É coma os actos da vida: son completos, non son analizables por separado, senón non os entendes. Hai que velo no seu conxunto. E a arquitectura é unha evidencia do conxunto, do espazo en conxunto, do uso, de como se construíu, da orde que lle pos, e todo iso. Queremos que sexa todo iso, os afeccionados [ri]. 

-Como se afrontan dende a arquitectura cuestións como o despoboamento do interior e a vida urbana na franxa costeira?

-Home, non vou dicir nada porque xa é unha pedantería, pero penso que deberiamos acostumarnos a contemplar Galicia no conxunto. Os conxuntos que se van abrindo e se van ampliando. Galicia con certa unidade. Deberiamos afacernos a vela e entendela. Os problemas teñen síntomas illados, pero é o conxunto: a forma de vida, a cultura, a economía, a defensa da nosa cultura, a capacidade de mellorala e ampliala, de buscar camiños, enriquecela, todo iso é o que está debaixo do tema. Pero pasa en todo, non só a arquitectura, intentar facer a vida mellor.

 -Conceptos como sostibilidade, habitabilidade... son os que marcan o futuro?

-Non se poden utilizar eses conceptos tan importantes, se non é dunha forma sentida e práctica. E non utilizalos como argumento para que as cousas sigan igual, senón para cambialas. Iso é o que podo dicir. 

Manuel Gallego Jorreto, Premio Nacional de Arquitectura

Xesús Fraga

Entre sus obras figuran el Museo de Belas Artes de A Coruña o la residencia del presidente de la Xunta

Manuel Gallego Jorreto (O Carballiño, 1936) ha sido distinguido este miércoles con el Premio Nacional de Arquitectura que concede el Ministerio de Fomento, dotado con 60.000 euros. Entre sus obras destacan el Museo de Belas Artes en A Coruña, el complejo presidencial de Montepío, en Santiago, o un centro de salud en Viveiro.

Su carrera abarca más de cinco décadas, en las que se ha convertido en un referente en el ámbito arquitectónico. Ya recibió el mismo galardón en el año 1997, pero entonces lo recibió por una obra concreta, el citado Museo de A Coruña. Desde el 2001 el Premio Nacional reconoce toda una trayectoria. Y por ella ha sido distinguido ahora. Es el primer gallego que lo obtiene por toda su carrera. 

Seguir leyendo

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
9 votos
Comentarios

Manuel Gallego Jorreto: «A sensibilidade non é só estética, é algo moito máis fondo»