Luz Pozo acende a memoria familiar e as súas orixes en «Pazo de Tor»

A poeta afonda na liñaxe Garza e no legado da nai nun libro que prende candeas nunha historia de séculos


redacción / la voz

Camiño dos 97 anos, Luz Pozo (Ribadeo, 1922), feliz filla adoptiva de Viveiro, aínda escribe lixeira e descalza, como debe de ser e andar a alma. Como escribe, fala. E aínda recorda o patinete da infancia, os anos de Viveiro, nos que cantaba anuncios da aspirina corifina, como tamén as feridas que chegaron coa adolescencia. «Pero eu non me consinto na tristura», despexa.

A poeta da Memoria solar trae ao andel, desta volta, novidades sobre a súa parte Garza. O seu novo poemario ten un sabor que é un preámbulo, como de primeiras verbas, que van na procura da nai, Luz Garza Feijoo-Montenegro, unha presenza intanxible, pero sempre en vilo, acesa.

En Pazo de Tor agroma entre a maleza que fai crecer o paso do tempo a nobre liñaxe materna e o estoupido lento da poesía. «O paraíso está na terra» é un dos mantras de Luz Pozo, máis ca nunca Luz Garza. Pero onde, como somos quen de velo, o divino no humano, o edén no día a día? «Observando as árbores, o mar, os nenos, as flores, as laranxas... Deixando obrar á natureza», díxome unha vez á tardiña, cando Pazo de Tor era só o embrión dunha idea. Ou, dito coa poesía dela, «cando só era un soño da mente creativa».

Un libro para a nai

É sinxelo e festivo, dunha alegría que acubilla tristura, entrar neste Pazo de Tor de poesía. Case coma ver pasar as horas na casa da autora, entre papeis, libros que sempre están enriba (un Hölderlin, un Rosalía), outros que non dan aparecido, coma as lentes, entre pan con xamón e olivas negras, esa debilidade da poeta. Ao entrar neste Pazo, coma na casa de Luz, recíbenos a nai, Luz Garza, no seu segredo, na súa beleza sen tempo, sempre viva no retrato. «Nai tan querida: / e agora ando a sentir a chuvia nestes vidros...», escribe a poeta en cursiva, é orballo. «E logo non se sabe que foi das nosas vidas...», expresa como oración fronte ao esquecemento. «Non se pode arrincar unha flor sen perturbar as estrelas», descobre nun lóstrego do poema.

De xeito explícito, implícito ou impreso, Luz Pozo déixao claro. «Miña nai é todo. Ensinoume todo. Lémbrome dos libros da súa biblioteca, porque na casa había dúas bibliotecas: unha de mamá e outra de papá, os dous intelixentes, cultos, pero tan distintos...», di, sen saber eu se fala do tempo feliz en Viveiro, do exilio, dos anos que viviron en Lugo co estalido da guerra, cando o pai foi ao cárcere e seu irmán, Gonzalo («intelixentísimo, el non precisaba mestre»), á guerra que lle custou a vida no ano 39.

Pero en cada elexía de Luz Pozo arrinca a voar a Garza, brilla a esperanza, hai sempre nova vida.

A espiritualidade mestiza da poeta, Rosalía, a música, a flor de loto, paxaros, soles, ventos e o amor («Todo o move o amor. A razón non é abondo», apunta) fican neste Pazo de Tor habitado de literatura sensual, total, que é unha ofrenda ás raíces.

Nesta procura da memoria familiar dos Garza que transcende o apelido acompaña a inspiración dos tres fillos da poeta, Gonzalo, Luz e Mónica. Pazo de Tor, que abren Víctor Freixanes e Carmen Blanco ofrecendo un bo punto de partida, converte en bicos as feridas e reconstrúe verso a verso un labirinto de soños nesta casa grande de pedra con xardíns nas terras de Lemos.

No Pazo de Tor colle o mundo de Luz todo. Coas ventás abertas. Quizais só hai unha cousa mellor ca entrar no libro: facelo da man e da voz da poeta. Falando da novela da súa vida a versos soltos, cunha copa de porto.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
5 votos
Comentarios

Luz Pozo acende a memoria familiar e as súas orixes en «Pazo de Tor»