A Real Academia recoñece a Fraguas por recompilar e dignificar a linguaxe do pobo

Mila Méndez Otero
MILA MÉNDEZ A CORUÑA / LA VOZ

CULTURA

Fraguas, retratado no salón da súa casa, en agosto de 1999, cando se creou a súa fundación
Fraguas, retratado no salón da súa casa, en agosto de 1999, cando se creou a súa fundación ALVARO BALLESTEROS

O autor imponse na votación a Carvalho Calero e será homenaxeado coas Letras Galegas do 2019

08 jul 2018 . Actualizado a las 05:00 h.

«A Academia, coa voz do pobo». Visiblemente satisfeito co resultado acadado, o académico Xesús Alonso Montero resumía así, á súa saída da sala de prensa, a elección na que o nome de Antón Fraguas (Cotobade, 1905-Santiago, 1999) venceu ao de Ricardo Carvalho Calero (Ferrol, 1910-Santiago, 1990). O escritor, historiador e etnógrafo pontevedrés será o autor ao que se lle dediquen as Letras Galegas do 2019. A súa candidatura gañou ao sumar 16 votos fronte aos 8 que obtivo a do profesor ferrolán. Houbo tamén unha abstención. «Non foi preciso recorrer a unha segunda ou terceira volta, como acontece moitas veces», destacou o presidente da institución, Víctor Fernández Freixanes. «Escollemos a reivindicación da memoria popular, da cultura e da lingua do pobo, da que se fala dende abaixo e resistiu durante séculos a apisoadora da historia», sostivo Freixanes.

Premiar o legado popular

A candidatura de Fraguas, que foi impulsor e presidente do Museo do Pobo Galego, contou coa defensa dos académicos Pegerto Saavedra, Andrés Torres Queiruga, Salvador García-Bodaño e Francisco Díaz-Fierros. Este último foi o encargado de argumentar os motivos que levaron a decantar a balanza polo pontevedrés. «Dende os 18 anos a súa vida foi recuperar do esquecemento as costumes, o mundo da cultura popular», expuxo Díaz-Fierros, en alusión aos traballos de recompilación de cantigas, refráns e obras populares. «Falar con don Antón Fraguas era estar falando coa fonte máis directa e viva do que era o noso mundo. Un mundo, o campesiño, que se estaba desartellando, que desaparecía», xustificou o xa xubilado profesor de Edafoloxía da Universidade de Santiago (USC). Porque, como sinalou, neste patrimonio inmaterial están «os alicerces da nosa cultura, do galego que hoxe falamos».

Escritor «e falador en galego», apuntou Freixanes, «e galeguista represaliado», incidiu Marilar Aleixandre, Fraguas deixou «unha obra de densidade» composta por máis de 300 publicacións, entre libros, traballos de investigación e artigos en prensa. En todo caso, quixo aclarar o presidente da Real Academia, «o debate foi vivo e apaixonado» antes da votación secreta. A rolda de prensa na sede da rúa Tabernas na que se deu a coñecer o nome do gañador comezou con máis de media hora de retraso, pasadas as dúas da tarde. E, aínda que o autor de Galicia insólita saíu elixido por unha ampla marxe, tanto Fraguas coma Carvalho Calero, recoñeceu o máximo responsable da Real Academia, son «dúas grandes figuras da literatura galega. Non é doado posicionarse». Desta volta, rematou, «a grandeza dun patrimonio que construíron os nosos devanceiros, a veces sen saber ler nin escribir», é a mensaxe que a RAG quere transmitir á sociedade galega para manter viva a lingua.