Eli Ríos: «A poesía tamén está no cotián»

A escritora acaba de gañar con «Culpable» a cuarta edición do premio de poesía López Abente


Carballo / La Voz

Eli Ríos vén de gañar a cuarta edición do premio de poesía López Abente cun rompedor poemario que titulou Culpable. Nada en Londres (1976) e veciña de Cambre, avanza que o xoves estará en Muxía para recoller o seu galardón. É consciente de que se trata dunha obra arriscada, de que ela arriscou e de que o xurado tamén. Culpable é un proceso de anos. Leva tres ou catro «dando voltas». Ten ido a outros premios, pero desta foi, logo dunha «carreira de paciencia». Mereceu a pena. En setembro sairá ademais á rúa Luns, novela coa que acadou o Torrente Ballester. Máis ca estar vivindo unha boa etapa, prefire pensar que tal coincidencia de galardóns é un recoñecemento ás horas de traballo. Atopa o material no día a día: infantil, poesía, novela... O acoso escolar, o paso do tempo, os prototipos ou o cancro están nas súas obras. A escrita garda o pouso daquelas historias que escoitaba do avó de Lesta (Ordes). 

-¿Como recibiu a nova?

-Hoxe é moi difícil publicar. A cantidade económica do premio é importante, pero saber que ese libro podería saír nunha editorial como Xerais foi o que me levou a presentarme. Que no xurado houbese poetas, como Miro Villar ou Serxio Iglesias, tamén me animou. Cando mo dixeron non o podía crer. Pode soar tópico, pero este é un texto complicado, escrito cunha prosa poética, uns versos moi longos, e enriba di cousas que van contra a mesma poesía: temos que reformularnos, refundarnos. Pretendía que fose unha bomba, que estoupase e nos fixese pensar en que estamos facendo mal para que a poesía non chegue.

-¿Que diría que é «Culpable», cal é o fío condutor, se o hai?

-O fío condutor é aquela persoa que quere matar os eus líricos. Supón matar toda esa requinta e parafernalia que hai na poesía. Para iso, o que se fai é traballar con frases do día a día, é dicir, a poesía tamén está no cotiá. Ten, ademais, unha cousa fundamental que falta na poesía: o humor. Este é un texto para botarte unhas risas ao mesmo tempo que, dende o humor, pensas que podemos cambiar.

-¿Cre que a poesía hoxe adoece dese mal e por iso non chega aos mozos, por exemplo?

-¡Si! ¡Claro! Se non non escribiría un poemario sobre iso. Hai cousas que cuestionarse, tanto a xente que escribe como a xente que le. Hai quen merca unha cunca cunha frase bonita e che di: ¡Mira que poético! Non, iso é unha cunca cunha frase, non é poesía. Temos que plantexarnos en que mundo vivimos, se no do Sálvame [fai mención neste senso ao arranque da feira literaria da Coruña] ou se realmente imos apostar polas artes.

-¿Que é para vostede a poesía?

-A poesía é unha óptica. É unha lente, é un telescopio polo que ver e interpretar o mundo.

-¿Que saúde ten hoxe o mundo literario e editorial?

-O mundo literario, editorial e da escrita ten unha saúde fantástica. ¡Para algo somos galegas! Ten unha vizosidade incrible, hai moita xente facendo cousas interesantísimas, hai unha vida cultural enorme. O problema non é a cultura galega ou o sistema cultural galego. O problema é que temos un goberno que non aposta por nós, que non temos proxección cara o exterior, o problema é a perda de falantes e iso lévanos outra vez ao goberno... Temos unhas políticas que están intentando destruírnos día a día. Non pode ser que unha editorial para publicar teña uns custes tan altos, un IVE tan alto, porque iso repercútenos a nós. Están afogando aos editores.

-Parece que trunfa a literatura de consumo rápido. En Carballo vimos de ter a Praza dos Libros, que dalgún xeito é a resistencia...

-Si, en Carballo tedes unha xente que fai unha actividade cultural... Faleciu recentemente Paco Souto, está Rosalía Fernández Rial... Hai unha cantidade de xente que chega a estar en Reino Unido ou en Francia e serían auténticas estrelas de masas. Pero temos un sistema tan viciado...  Hai lugares como Carballo que resisten e resisten. Onde ademais nin sequera é forzado, non tes que andar buscando a xente polas portas, senón que vai porque o goza.

-A Costa da Morte é un territorio fértil, din que cousa do mar ou da terra... 

-¡Eu creo que é máis da xente! Sodes xente brava, que non se deixa amedrentar. Aí, en Carballo, tedes a Evencio, a Nel... Está pasando no País Vasco: están recuperano falantes do euskera porque o goberno o apoiou. Aquí mátannos.

-¿Pode vivir vostede da creación literaria?

-Non, non é posible. Facenda sempre nos retén ademais unha parte importantísima dos premios, mais non che dá nin un bolígrafo ou folio para escribir.

-¿Donde atopa o material literario?

-No día a día. Cando saes á rúa sempre hai música, hai un paxaro, un gato... A poesía é igual, unha forma de mirar a vida. En infantil, en Bicha trato sobre o acoso escolar, un tema que está ao noso redor. En Marta e a píntega trato de como a sociedade nos vai educando para ser princesas e do difícil que é romper eses prototipos que nos van contando dende crianzas. En poesía, Anamnese aborda o paso do tempo ou, a última novela que vai saír agora en setembro, Luns, trata dunha muller que recibe un diagnóstico de cancro. É a propia vida a que che fai parar, pensar...

-Luns acadou o Torrente Ballester.

-Si, o terceiro máis grande de toda España.

-Non sei se podemos dicir que está en racha, nunha boa etapa, ou que conseguiu o que merecía.

-Gústame máis a segunda opción. A veces parece que ás mulleres nos dan as cousas feitas, pero hai moitas horas de traballo detrás.

-¿E cal foi o proceso para «Culpable»?

-Os poemarios sempre son procesos de moitos anos. Unha vez rematado, aínda veñen máis anos, e neste caso ao ser un texto diferente, un texto rompedor, foi a moitos premios antes de chegar a este. É unha carreira de moita paciencia. Tes que dar cun Miro Villar ou cun Iglesias que apostan polo teu poemario e merece moito a pena. Pero si, xa leva tres ou catro aniños dando voltas. 

-Vostede ten pasado por aquí, por Carballo, con obradoiros.

-Estiven nun que organizou a Sociedade Pedagóxica Galega no Pazo da Cultura. Unha experiencia incrible.

-Unha nova cara para os escritores. ¿Teñen que ser tamén hoxe os seus propios relacións públicas? 

-Agora si existe unha axencia literaria, pero todos estes anos ata aquí estivemos sen ela. Non se dá en ningunha literatura. Volvemos á labor do goberno: non se apoian infraestruturas, non hai posibilidade de relación ou difusión, acaban matando todos os proxectos. No meu caso, o dos obradoiros, fágoo porque me encanta. Revitalízame. Falar coas crianzas é aprender todos os días. Non están condicionadas. É unha pasada traballar coa rapazada. Había un en Carballo que era incrible. 

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
3 votos
Comentarios

Eli Ríos: «A poesía tamén está no cotián»