A Galicia mártir que chegou a China

Xesús Fraga
xesús fraga REDACCIÓN / LA VOZ

CULTURA

internet

Localizan tres exemplares das traducións que fixo Ba Jin das estampas de Castelao

13 mar 2017 . Actualizado a las 10:38 h.

Desde o inicio mesmo da Guerra Civil Castelao dedicou o seu talento e a súa enerxía á propaganda da causa republicana, primeiro en Madrid e despois en Barcelona e Valencia. Froito deste esforzo son os álbums Galicia mártir, Atila en Galicia e Milicianos, publicados entre 1937 e 1938 co obxectivo de recadar apoios internacionais para o Goberno lexítimo: os textos que acompañaban estampas tan simbólicas como A derradeira lección do mestre estaban traducidas ao castelán, francés e inglés. Milicianos editaríase en Nova York e en 1938 o propio Castelao asistiu a unha mostra destes debuxos seus na Unión Soviética. Proba do alcance e da universalidade da arte de Castelao son as versións chinesas que fixo neses anos Ba Jin, un dos principais autores do país, e que nun curioso xiro regresarían a Barcelona para logo ficar esquecidas.

O achado vén de facelo o investigador Juan Prados, quen localizou tres exemplares da tradución chinesa de Galicia mártir e Atila en Galicia na barcelonesa Biblioteca Pública Arús. En realidade, chegou ata eles seguindo as pegadas dun personaxe singular, cuxa vida amosa certos paralelismos coa de Castelao: José Luis Rey Vila era un anarquista pacifista, naturista, defensor das bondades do nudismo e falante de esperanto. Como Castelao, era un artista que tiña a súa razón de ser na liña e na cor e, coma el, se puxo ao servizo da República. Baixo o alcume de SIM -debido á súa admiración pola filósofa Simone Weill- publicou os seus propios álbums, Estampas de la Revolución del 19 de julio e 12 escenas de guerra, e traballou no comisariado de propaganda da Generalitat catalá que dirixía Jaume Miravitlles. Como Castelao, morreu no exilio.

Detrás das pistas

Juan Prados e Jaume Rodon rastrexaron as pistas de SIM ata dar forma a unha exposición en Barcelona e unha biografía de próxima aparición. Foi así como coñeceron que Ba Jin tamén traducira as estampas de SIM, ademais das de Castelao, e localizaron as versións chinesas de ambos, as de Rey Vila no pavillón da República, e as do intelectual galego, na devandita Arús, inaugurada en 1895 por encargo deste mecenas e que aínda recibe aos lectores cunha reprodución da estatua da Liberdade.