Unamuno e Galicia


Non está de moda falar de Miguel de Unamuno, malia ser un dos intelectuais máis orixinais e brillantes da España de todos os tempos. Non sei a razón, pero o silencio non parou de medrar arredor del, sen que o substituíse ningún outro escritor cun talento comparable. A súa orixinalidade profunda, tantas veces recoñecida no pasado, parece agora eivada por unha reserva ou unha ocultación inexplicables.

Por desgraza, isto é tamén moi notable en Galicia, entre a nosa intelectualidade. E digo «por desgraza» porque Unamuno reflexionou con lucidez sobre as nosas virtudes e defectos e, tamén, sobre as nosas singularidades. El soubo ver as paisaxes «de gozosa placidez» que habitamos e albiscou as saudades que nos tunden cando ficamos lonxe.

O escritor e filósofo vasco interrogouse sobre nós desde unha observación profunda e directa, porque quería saber máis e porque rexeitaba as afirmacións lixeiras e estúpidas que oía. Preguntábase se o noso ser enigmático e misterioso non o explicaría a vellice da terra e certa pesadume dunha civilización morta e enterrada que levariamos na alma e da que espertariamos un día.

Porque el tiña claro que os galegos eramos, entre todos os españois, os que tiñamos «máis desenrolado o sentimento da liberdade e a dignidade interiores». E falaba da nosa «fermosísima terra e dos seus honradísimos, nobilísimos e laboriosísimos galegos», seguro de que non había «nada máis rumboso, nin menos avaro, nin máis alegre, que un galego da aldea».

Figuróuselle á primeira vista que Galicia era unha terra xuvenil, vestida de verdura e envolta en frescor, pero axiña comprendeu que en realidade era «unha terra vella ou madura e adulta, se se quere». E revolveuse contra toda a literatura cruel e desprezativa que lle dedicaran entre séculos XVII e XIX (Góngora, Gonzalo de Correas, Gómez de Avellaneda e un longo etcétera). Xa a comezos do XX foise impoñendo unha visión reivindicadora que culpa do inxusto atraso de Galicia ás «políticas que a exclúen». Nesta liña militaba o rexo Unamuno, un pensador de ollada limpa. Non debemos permitirnos o escuro luxo de esquecelo.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
11 votos

Unamuno e Galicia