Fernando Cabeza Quiles: «O galego, aínda que ás veces se faga o parvo, non o é en absoluto»

O último ensaio do escritor, «Galicia, o galego e os galegos», ten como obxectivo «dignificar a idea que se ten de Galicia e os galegos»


Redacción / La Voz

Fernando Cabeza Quiles (Ponferrada, 1953) vén de publicar o ensaio Galicia, o galego e os galegos (Toxosoutos), no que analiza ámbitos como a historia, o papel da muller ou a emigración, co obxectivo de desmontar tópicos e «dignificar a idea que se ten de Galicia e os galegos».

-¿O libro está pensado tanto para os de fóra como para os propios galegos?

-Exactamente, quizais máis nos propios galegos, algúns dos cales, que se teñen por moi galegos e defensores do galego, parecer estar influenciados, aínda que eles non o saiban, ou non o queiran recoñecer, pola propaganda que se fixo dende o credo centralista contra os galegos. Segundo esta propaganda, o galego votaría poder, cousa que pode ser certa, pero que se dá tamén en todas as Españas.

-No libro desmonta tópicos como o de que a tradición é igual a inmobilismo. ¿Cales outros cómpre desbotar?

-Como veño de dicir, outro dos tópicos que habería que desbotar sería o de que Galicia vota moi, moi diferente de como o fai o resto do Estado. Pénsese, por exemplo, en Madrid ou en Valencia. O galego, aínda que ás veces se faga o parvo, non o é en absoluto. Outro tópico para min falso é o que eu chamo o «Verdismo inmensamente produtivo de Galicia» (aquí temos de todo, etcétera). O feito de que un país sexa moi verde (o sudeste de Galicia non o é tanto) non significa que sexa tan produtivo como se ten dito en determinados ambientes. A cor verde na paisaxe é ben fermosa e mesmo relaxante, pero non é sinónimo absoluto de riqueza produtiva da terra. O mesmo diría para o bosquismo, pois, observando fotografías de finais do século XIX, vense grandes espazos desarborados cheos só de toxeiras, que despois foron forestados con piñeiros na época franquista. O tópico da estrema desindustrialización de Galicia tampouco é exacto. A idea de que Galicia sexa un país moi chuvioso en toda a súa xeografía tampouco é certa. A abundancia de días solleiros de que goza Galicia (non tanto na súa cornixa cantábrica) son produto de que o mar Mediterráneo e o seu influxo climático non están tan lonxe. Polo contrario, o que creo que non é un tópico é o suposto tópico que afirma que se ves a un galego fetén nunha escaleira, non sabes se sobe ou baixa. Tampouco non é un tópico o feito de que Galicia estivese historicamente, e o siga a estar, vapuleada polo poder central.

-Vostede publicou varias obras sobre toponimia. ¿Que nos din eses nomes ou trazos lingüísticos como o uso dos diminutivos?

-Non creo que a toponimia estea tan presente no meu libro e, se o está, non era esa a miña intención. En canto á toponimia comentada, que, iso si, tamén a hai, resaltan os topónimos que poñen de manifesto o grande amor que os galegos senten pola propiedade privada, que coutaron, delimitaron e valaron dende épocas moi antigas, tal como poñen de manifesto os numerosos topónimos Marco, O Marco, Pedrafita, Parafita, Muro, O Muro, Murada, Murado, Cerrado, Cerrada, Lindoso (de limitoso), Lendoiro (de limitorio), Cancela, Cancelas, Cancelo; nomes de lugar abundantísimos que contrastan coa ausencia case total do topónimo Aberta ou Agra Aberta; idea que se continúa coa connotación negativa que ten a frase galega «é como unha agra aberta», pois ao galego, acérrimo amante e practicante da propiedade privada, aterrorízanlle as fincas abertas aínda que sexan súas. Tamén creo que é moi galego o uso de diminutivos agarimosos que o galego utiliza a esgalla para adozar as relacións sociais e limar asperezas. Tamén me parecen moi galegos os falares circulares que empregan os galegos para non definirse ou comprometerse demasiado.

-No libro aborda a «inventio» do Apóstolo. Pero, no fondo, ¿a historia non é un relato consensuado a partir dunha selección e descarte de materiais?

-Si, penso que a historia é, ou debería ser, un relato consensuado por todas as partes do pobo historiado, para, dese modo ser o máis obxectiva, imparcial e verosímil posible. Eu esforceime en ser o máis imparcial posible e penso que en determinados ambientes vou ser censurado ou ignorado por iso. Algúns coñecidos e mesmo compañeiros que leron o libro recrimináronme que falase tan ben dos galegos, porque, din eles, non o merecen. A outros noteille a súa desaprobación na cara. Outros axentes sociais ignoráronme. Mais tamén teño seguidores e ata -creo- que entusiastas. Por outra banda, concordo que a historia tamén é o que non se conta, que é outra maneira de contar. Somos o que somos e tamén o que queremos e soñamos ser.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
26 votos
Comentarios

Fernando Cabeza Quiles: «O galego, aínda que ás veces se faga o parvo, non o é en absoluto»