Inma López Silva: «A cadea é coma o mundo de fóra, pero cunha dor latente que racha con todo»

En «Aqueles días en que fomos malas» a escritora novela a vida no cárcere de tres reclusas e unha funcionaria


redacción / la voz

O couto pechado dun cárcere, en concreto, o módulo de mulleres, é o espazo no que se desenvolve a última novela de Inma López Silva (Santiago, 1978). Aqueles días en que eramos malas (Galaxia) ten por protagonistas principais a unha monxa, unha prostituta, unha moza colombiana e unha funcionaria de prisións. Un quinto personaxe, unha escritora chamada Inma, completa esta historia na que López Silva non renuncia aos recursos metaliterarios.

-¿Que lle atraía de situar a súa novela nun cárcere?

-Interesábame tratar fundamentalmente dous temas: a maldade e a liberdade, e a situación no cárcere pareceume idónea como punto de partida desde o que poñer en dúbida a universalidade absoluta deses dous conceptos. Partindo desa idea, derivei en cuestións como a diferenza entre o criminal e a vítima, o vínculo interesado entre o delito e o mal e, sobre todo, na liberdade como única verdade absoluta na vida. O cárcere é o requintado mecanismo que inventou o ser humano non só para castigar aquilo que considera malo, senón tamén para agachar aquilo do que as sociedades se avergoñan, mercadeando para isto con ese prezado ben que é a liberdade. Neste sentido, ademais, xorde a última pata na trípoda inicial da novela: as mulleres, dobremente debilitadas, porque o feito de ser muller implica un crime engadido a outros crimes, e menos liberdade dentro da propia exclusión. De aí que a historia suceda nun módulo de mulleres. Vistos desde o punto de vista feminino, tanto a maldade coma a liberdade adquiren matices éticos que me parecen ineludíbeis e sobre os que me sentía na obriga de escribir. 

-Fóra e dentro da cadea a vida segue. ¿Que supón para os personaxes o que acontece alén dos muros da prisión?

-En todo o proceso da escrita desta novela, a descuberta que máis me marcou foi unha obviedade: o cárcere castiga máis ou menos xustamente a aqueles que comenten un delito, pero aínda castiga máis aos achegados que non cometeron delito ningún. A persoa presa vólvese un ser ausente, e por iso coido que privar a alguén da liberdade é o máis semellante que hai á morte social. É absolutamente degradante, e por iso esta novela tenta reivindicar o dereito á dignidade das persoas presas, ás que sobrexulgamos sempre coma se nós posuísemos a peneira do ben e o mal só por estarmos fóra.

-¿Que traen á novela cada unha das personaxes, tan diferentes entre si?

-Cada unha delas aporta unha óptica para entender como se remata no cárcere. En todas se agacha unha historias real que demostra que a maior parte da poboación dun centro penitenciario, en especial nos módulos de mulleres,é xente produto dunha situación e dun contexto sobre o que case nunca se ten o control. Sor Mercedes, Margot e Valentina poñen a dúbida sobre quen é o criminal e quen é a vítima, mentres que Laura, a funcionaria, amosa que estando do outro lado da reixa non se é tan distinta das presas. 

-Unha quinta personaxe, escritora, chámase Inma. ¿Que buscaba nese xogo metaficcional?

-O xogo da autoficción xurdiu coma unha continuidade a respecto das miñas últimas obras, que oscilaban entre o memorialístico e o ensaístico. Pero neste caso, meterme a «min» permitíame introducir unha reflexión que complementa as que comentaba antes: calquera pode acabar no cárcere. A diferenza entre entrar e non entrar está moitas veces nun erro, nun intre fatídico, nun momento de loucura e, sobre todo, na capacidade para pagar bos avogados. Velaí o meu papel na novela: non ser tanto o trasunto da escritora coma o da lectora que cre que ela nunca sería unha mala de cárcere.

-Nos agradecementos finais cita a persoal e persoas que traballan na prisión. ¿Como foi a relación con ese mundo e cal era, ao cabo, o propósito último desta historia e as súas personaxes?

-É longo de contar, pero, resumindo moito, documenteime grazas á aportación de varias persoas que traballan coma funcionarias de prisións e, sobre todo, grazas á relación epistolar que mantiven durante os últimos anos cun interno do Centro Penitenciario da Lama, onde tiven a sorte de ser convidada nun momento dado. A experiencia de estar alí, ademais, foi determinante non só para poder dar forma a esta novela, senón para explicar moitas cousas da nosa propia condición e comportamento. Todo o mundo debería entrar nun cárcere unha vez na súa vida e comprobar que o mundo alí dentro é coma o de fóra, pero cunha dor latente que racha con todo.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
8 votos
Comentarios

Inma López Silva: «A cadea é coma o mundo de fóra, pero cunha dor latente que racha con todo»