Roberto Vidal Bolaño, o mestre de «Sempre xonxa»

Miguel Anxo Fernández

CULTURA

Fotograma da película
Fotograma da película

Vinculado desde novo ao audiovisual galego, o seu papel máis recordado é o de don Xosé Luís para «Sempre Xonxa», a inesquecible película de Chano Piñeiro

17 may 2013 . Actualizado a las 12:39 h.

A progresión pública de Roberto Vidal Bolaño, no marco da cultura galega, realmente comezou co cinema, cando entre 1972 e 1973, formou parte xunto a Euloxio Ruibal e Félix Casado, do cerne do Equipo Lupa, que aspiraba a un cinema en galego desde o formato afeccionado súper-8 mm, daquela o soporte alternativo. Entre os primeiros filmes do Lupa, algúns mesmo receptores de galardóns, saíron títulos como Holocausto, A procesión das mortallas, Berros na cova, Inqueda volta e Peliqueiros, nos que Roberto compartía funcións de produtor, guionista, director e mesmo actor, xunto a Ruibal, alma mater do grupo, con Casado na cámara. Cinéfilo esixente e asiduo das salas e cine-clubs composteláns, centrou a súa actividade posterior na dramaturxia desde os labores de escritor, actor e director, cunha traxectoria abondo celebrada, sen renunciar a puntuais aparicións nas pantallas.

Actor de cinema

No parecer do crítico Eduardo Galán, «Vidal Bolaño era un físico dos chamados de carácter, polo seu aspecto impoñente, e iso condicionou algúns dos seus papeis no cinema...». Sería por iso que Chano Piñeiro creou o carismático mestre don Xosé Luís téndoo sempre en mente para a súa primeira longa, Sempre Xonxa, que comezara a preparar en 1985 e tería a súa estrea oficial en 1989, despois dunha rodaxe épica, na que Vidal Bolaño se implicou a fondo e estreitou amizade con Chano. Despois daquel debut feliz, cun personaxe que era a referencia moral da aldea e ao tempo o salvagarda da Xonxa protagonista, a súa seguinte aventura no cinema sería para Milagros Bará, na curta dramática O resplandor da morte (1991), onde fai dun labrego, pai autoritario, que se lía a tiros con dous graciosos que lle entran na finca.

Con Antonio F. Simón (tamén dramaturgo e amigo, autor de Fendetestas en 1975), traballaría un ano despois na mediametraxe Un café de ollos verdes, de ambiente colonial africano. Regresaría de novo a Simón en 1997, para a súa estrea na longametraxe A noiva de medianoite, sobre un guión inédito que escribiran a catro mans, décadas atrás, o ferrolán José Rubiá Barcia e Luis Buñuel. Vidal Bolaño vestía a Pedro. Dous anos despois, foi parte dos actores galegos escollidos por José Luis Cuerda para A lingua das bolboretas, sobre relatos de Manuel Rivas. Bolaño era o alcalde da aldea que acollía na súa casa ao mozo músico da orquestra. Nese mesmo ano, faría o seu adeus ao cinema coa curta Amor serrano, de Luís Liste, comedia negra na que encarna a un matachín de coitelo e fouce, que esnaquiza ao pretendente da súa filla para botalo aos porcos.