Agustín Fernández Paz: «Os parados son a materia escura»

A nova novela de Paz aproveita o cine para falar da invisibilidade


O personaxe principal de Fantasmas de luz, a novela de Agustín Fernández Paz, tivo no cine a súa universidade. Foi proxeccionista ata que calquera das formas máis inmediatas do neoliberalismo acabaron co seu posto de traballo. Nesa universidade aprendeu unha máxima: «Nunca poderán con nós, somos o pobo». Foi na clase As uvas da ira, impartida por John Ford.

-No libro hai dúas argumentacións para a mesma historia.

-Quería escribir sobre a desfeita que está cometendo o capitalismo desde a caída do muro de Berlín. Pero non quería escribir un ensaio, quería utilizar as ferramentas da ficción e para iso tiña que darlle corpo a unha historia con personaxes e cunha trama. Por un lado quería facer unha crítica dura do sistema, pero por outro quería explicar o moito que importan os soños e a necesidade de que nos conten historias. No cruce desas dúas intencións está a historia dun home que traballa case toda a súa vida nun cine e queda sen traballo.

-No seu libro toma corpo esa idea de que ir ao paro é un xeito de desaparecer.

-Mesturo un contexto realista cun elemento fantástico. Neste caso é que o matrimonio protagonista, tras quedar os dous no paro, comezan a volverse transparentes. Están aí pero o mundo non os ve. Ese é un dos grandes perigos desta crises, que hai xente que desaparece.

-¿Considera que a sociedade é demasiado pasiva diante da dureza dos cambios?

-A impresión que eu teño é que os cambios que veñan, que van vir, non chegarán só a nivel local, senón que serán cambios globais, como global é o capitalismo agora e tamén é global o deterioro da natureza. O que non chego a albiscar agora, pero que pode estar sucedendo, é que, como dicía Marx, hai varias toupas furando na actualidade e non o sabemos, e quizais esteamos só intuíndo o que está sucedendo realmente. O que si quero crer é que esa consigna de que somos o 99 % segue sendo auténtica e debe impoñerse, e que esta forma de capitalismo está condenada a desaparecer polos seus métodos.

-Fala no libro da invisibilidade e da exclusión que provoca quedarse sen traballo. ¿Cre que é un mal difícil de combater?

-Eu creo que hai moita pasividade e que iso afecta a un certo espellismo porque en moitas partes a crise non se nota coa dureza que está tendo. De feito, eu vou por Vigo, onde se di que o 30 % da xente non ten xa ingresos regulares, e vexo as terrazas cheas como se non houbese crise. O que sucede é que a xente que non ten ingresos desaparece. Vas pola cidade e non se ven: os parados son a materia escura. Así que hai una aparente normalidade que produce a inclusión dunha parte da poboación que, por outra parte, é cada día máis grande.

-Na súa historia, ¿a onde conduce a situación de exclusión?

-A novela conta a historia dunha xente que pasa dunha situación a outra, conta o proceso de como se vai volvendo transparente, que se pode entender como unha metáfora do que sucede na actualidade. Eles son conscientes do proceso que están padecendo. Pero a historia ten un final que non podo desvelar porque rebentaría a historia, un final que garda moita relación coa resolución da película As uvas da ira, de Ford, que me parece unha historia de moita actualidade agora mesmo, e no que se apunta un xeito de enfrontarse á esta situación á que nos trouxo o capitalismo no que vai de século.

agustín fernández paz escritor, autor de «fantasmas de luz»

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
8 votos

Agustín Fernández Paz: «Os parados son a materia escura»