«Lúa de Alén Mar» venceu a presión franquista sobre o galego hai 50 anos

O poemario de Guerra da Cal, que impactou en EE.UU., Francia, Brasil e Portugal, cumpre medio século


O 31 de outubro de 1959 Galaxia editou Lúa de Alén Mar , o primeiro poemario de Ernesto Guerra da Cal. Ese volume foi aplaudido pola crítica galega e conseguiu que as Letras do país vencesen a presión que exercía o franquismo contra elas, polo impacto que supuxo o que por vez primeira nese período nomes de referencia dos campos literario e dos estudos literarios en Estados Unidos, Francia, Portugal, Brasil, Italia, Porto Rico, México, Checoslovaquia ou Mozambique o valorasen en publicacións especializadas.

Ás poucas semanas principiou a recepción: Ánxel Fole, Manuel Rabanal, Xosé Luís Franco Grande, Aquilino Iglesia Alvariño, Ramón Lorenzo, Vicente Risco, Fernando Mon e Otero Pedrayo difundiron entre 1959 e 1960 críticas en xornais galegos, que destacaban as innovacións do libro, en especial estilísticas, temáticas e ortográficas.

Otero Pedrayo, na altura a figura de referencia do galeguismo, por dúas veces se ocupou dese produto. Nunha delas, en La Voz de Galicia, salientou o «sentido occidentalista y europeo, compostelano y atlántico» de Lúa de Alén Mar , que colocaba en diálogo con Paio Gomes Charinho o Rei Sabio, António Nobre e Rosalía de Castro.

O galeguismo tivera fortes enfrontamentos co franquismo, mesmo no exterior, como a denuncia presentada en Montevideo perante a Unesco en 1954 pola represión contra o idioma. Foi por iso polo que acolleu con satisfacción este poemario de Da Cal, que conseguiu un ansiado impacto internacional para a literatura galega.

Publicacións tan prestixiosas como a Revista Hispánica Moderna, da Columbia University; ou Books Abroad , da Universidade de Oklahoma, en Estados Unidos, difundiron reseñas asinadas por Emilio González López e polo hispanista Manuel Jato Macías. O propio Ramón Piñeiro divulgou o poemario en Ínsula; e Concha Castroviejo e o brasileiro Luiz da Costa Lima Filho en Informaciones e en Cuadernos Hispanoamericanos , de Madrid.

En tres continentes

O recoñecemento chegou en tres continentes, algo difícil de imaxinar entre os escritores galegos da altura. O poeta e crítico Manuel Bandeira, Eduardo Portella, Euryalo Cannabrava e Antônio de Oliveira Coelho, en Brasil; Eugenio Granell, en Francia; Helena Cidade Moura, Rodrigues Lapa, Maria Joaquina Nobre Júlio, Francisco José Velozo, António Losa ou Jacinto do Prado Coelho, en Portugal; Aurora de Albornoz, en Porto Rico; Giuseppe Carlo Rossi, en Italia; o recentemente desaparecido Daniel Cortezón, e Raymond Sayers, Antônio Houaiss e William Myron Davis, en Estados Unidos; Joaquim Montezuma de Carvalho, en Mozambique; Zdenek Hampejs, en Checoslovaquia; ou Manuel García Barros, en México, tamén se manifestaron nos anos sesenta sobre Lúa de Alén Mar , reeditado pola Agal en 1991.

No poemario está moi presente a infancia de Da Cal en Quiroga e as paisaxes do Sil e do Lor. Nas súas páxinas tamén se encontran algúns dos poemas máis citados das letras galegas producidas no século pasado, como Ladaínha a Rosalía de Castro, Frol de Mágoa, Minha Terra e Poema a Luís de Camões , algúns tamén musicados.

Varios estudosos dedican atención nos últimos anos a este libro e ao resto da poesía de Da Cal, a pesar do seu ostracismo nos medios académicos oficiais, e de ser ignorado en recentes historias da literatura galega.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
4 votos

«Lúa de Alén Mar» venceu a presión franquista sobre o galego hai 50 anos