«O papel fai máis real este traballo»: Zas polo Miúdo, en formato libro 

Presentarase o vindeiro luns e vén completar as publicacións que se viñan facendo na Rede: falan os autores, Evaristo Domínguez e Xosé María Lema


carballo / la voz

Zas polo miúdo é un proxecto iniciado no 2016 con fin de divulgar as 16 parroquias deste municipio. A documentación, recompilada e elaborada por Xosé María Lema e Evaristo Domínguez Rial, veuse publicando periodicamente na web do Concello, pero este vindeiro luns (12.00, centro sociocultural) presentarase a obra en papel do mesmo título, Zas polo miúdo, que recolle este traballo dos autores. «Ofrécese unha información exhaustiva para coñecer Zas», apunta Domínguez. No seu caso, a pescuda de información «vén de moi longo», pois sendo mestre no colexio de Zas, no 82, xa revisaba actas de pleno e buscaba no rexistro civil. A finais do 94, mesmo tiña un texto preparado, pois o Concello manifestara o desexo de publicalo, mais o proxecto quedou aí ata que, no 2015, o entón concelleiro de Cultura, Manuel García Velo, Lito, lles comentou a posibilidade de retomar a investigación.

«Pareceunos unha boa idea», di Domínguez, referíndose a el e a Xosé María Lema. As publicacións na Rede tiveron tan boa acollida -menciona o caso anecdótico dunha persoa de Sevilla-que se quixo darlle traslado ao papel a toda esta información. «Foi impresa na imprenta da Deputación», explica Evaristo, quen referencia o traballo de maquetación de Tania Carreira, técnica de Turismo en Zas. Será o luns cando el palpe a obra, ao fin. Como di, se todo vai ben, en tanto que co covid non son posibles os plans a longo prazo. Está prevista nesta presentación a presenza, ademais dos autores e do alcalde de Zas, Manuel Muíño; do vicepresidente e do presidente provinciais, Xosé Regueira e Valentín González, respectivamente. O acto forma parte do programa zasense polo Mes do Patrimonio: precisamente o luns, 16, é o Día Internacional do Patrimonio Mundial. A proposta estase completando dende inicios de novembro cunha serie de paseos virtuais polo concello, nas redes.

Papel de boa calidade, cor, unhas 300 fotografías, mapas, gráficos e debuxos enriquecen esta publicación que, de cada unha das parroquias, inclúe historia, documentos, superficie, núcleos de poboación, xurisdición á que pertencían no Antigo Réxime, relevo, estudo hidrográfico, xeolóxico, demográfico e toponímico, arte, restos arqueolóxicos e ata festas, tal é o caso da coñecida Carballeira folk, por citar un exemplo. «O libro dálle máis visibilidade a este traballo, faino máis real, porque o papel é o papel», sopesa Xosé María Lema. Di que algo houbo que reducir con respecto á Rede, pero aínda así a información é minuciosa. Comeza a obra polas parroquias da zona meridional e segue polas centrais e as do norte.

Lema fai fincapé en diversos aspectos, como a riqueza artística: «As igrexas e as ermidas son pequenos museos, con obras de máis de 250 anos». Menciona, por exemplo, o retablo de Loroño. Vería ben que ata se fixesen visitas guiadas por este patrimonio, como se teñen feito nalgunha ocasión polos pazos, outro eido no que Zas destaca. A paisaxe, «e sobre todo as paisaxes fluviais do Xallas e do río do Porto» tamén teñen presenza importante en Zas polo miúdo. Neste senso, alude á recente Ruta da Auga, que permite gozar de fervenzas como a do Rabiñoso, e menciona asemade o traballo das entidade veciñais na recuperación deste espazos naturais. O asentamento romano de Brandomil, a Arca da Piosa ou o «Bico de Meda» cos seus 561 metros erixido nunha atalaia de amplas vistas e fermosas postas de sol son espazos que para Xosé María Lema merecen recoñecemento, e así o teñen nesta publicación que non esquece aos persoeiros.

Labarta Pose, os irmáns Romero de Lema ou José López Pérez, por mencionar tres casos. Este último, cunha infancia ligada a Artón (Vilar), foi presidente do Centro Galego da Habana. Figura, tamén, Domingo Fontán, autor do primeiro mapa moderno de Galicia: o cuarto lugar por onde empezou esta carta xeográfica non foi outro que Follente. Nestes aspectos biográficos, tiveron Xosé María e Evaristo a colaboración de Chema Rei Lema. En definitiva, moito que coñecer de Zas: «Cando se fala da Costa da Morte pénsase en paisaxes mariñas, e son estupendas, pero no interior tamén as hai. Hai moito que aproveitar e temos que sabelo apreciar. A veces imos a miles de quilómetros...».

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
4 votos
Comentarios

«O papel fai máis real este traballo»: Zas polo Miúdo, en formato libro