O berce dun río con mil nomes

xan fernández carrera

ZAS

O río da Ponte ou do Porto, rebautizado como Grande, recibe outras denominacións nas terras de Xallas e ao seu paso por Zas

14 jul 2016 . Actualizado a las 05:00 h.

Sempre sentín curiosidade por saber onde nacían os ríos, sobre todo aqueles cos que tiven un contacto vital nalgunha etapa da miña vida. Mais non resulta doado descubrir cal é a fonte ou son as fontes orixinais dun río, e non sempre coinciden coas que aparecen nos libros, tal como sucede co río Miño, do que estudamos que nacía en Fonmiñá, non obstante, despois comprobouse que a súa fonte de nacemento estaba no Pedregal de Irimia, na serra de Meira.

Cando vin para Bergantiños, unha das curiosidades xeográficas primeiras que sentín foi descubrir o nacemento do Anllóns, un dos elementos primordiais que definen esta comarca. Despois de seguir o seu curso ata as aldeas cercedenses de As Lavandeiras e Coence, e preguntar aos veciños desta última onde estaban as fontes do regato que pasaba a carón deste núcleo, cheguei ao nacemento deste río bergantiñán. Así como o Anllóns define Bergantiños, o mesmo sucede co río Grande ou do Porto respecto da comarca de Terra de Soneira, que a percorre dun extremo a outro, no sentido leste oeste.

A este río úneme o meu lugar de nacemento, na parroquia de Bamiro, e o ter pasado parte da miña infancia e mocidade na Ponte do Porto, vila onde ten a súa desembocadura e de onde recibiu o seu primitivo nome, río da Ponte ou río do Porto. Sobre esta denominación, achéganos o investigador e profesor soneirán Xosé María Lema Suárez, unha documentada información na obra A Terra de Soneira no corazón da Costa da Morte, onde podemos comprobar como o nome de Grande é recente e posto de xeito arbitrario nos anos 60 do pasado século, tal como aparece nos mapas 1:25.000 do exército ou do Instituto Xeográfico Nacional.