O algoritmo do raxo e unha loa ao rural na festa gastronómica de Brantuas
PONTECESO
Unha festa gozada por veciños e visitantes. Tres docentes na vangarda estatal da educación foron os pregoeiros: Fina Paulos, Óscar Rey e Lorena Cerdeiro
07 jun 2026 . Actualizado a las 11:42 h.Xa raro é que en calquera cita festiva da Costa da Morte falten viandas, pero onde seguro que as hai e en cantidades non pequenas é nas celebracións puramente gastronómicas. Na 31.ª edición da Festa do Raxo de Brantuas (Ponteceso), organizada este sábado pola asociación Nosa Señora do Faro, houbo raxo, houbo polbo, houbo empanada e larpeira. Tamén música e pregón, a cargo de tres docentes, Fina Paulos e Óscar Rey (IES Maximino Romero de Lema de Baio) e Lorena Cerdeiro Núñez (CPI de Zas).
Os tres son mentes inquedas —Óscar e Lorena, ademais, son do municipio pontecesán— e os tres están na vangarda estatal da educación, a base dun traballo ímprobo feito dende o rural. Así o puxeron en valor ao comezo da súa intervención: «Recibimos premios a nivel estatal, pero por cousas que facemos dende aquí», contaba Rey xa pasado o mediodía.
Nesa posta en valor do que se fai no territorio mencionaron o CRA Nosa Señora do Faro, «paradigma», e tamén mencionaron o valor destas festas a nivel social nun tempo no que a tecnoloxía, pese a todo, nos aílla. O discurso seguiu precisamente entre tecnoloxía e raxo, algoritmos e xuntanzas, e con Intelixencia Artificial ata lle fixeron canción propia ao alimento!
O pregón da Festa do Raxo 2026 en Brantuas, íntegro!
Óscar Rey, Fina Paulos e Lorena Cerdeiro
Bo día a todos e todas!
Aquí onde nos vedes, somos tres profesores que pasamos o día falando de ordenadores, cables, redes, algoritmos, intelixencia artificial, ciberseguridade e cousas que, a primeira vista, teñen bastante pouco que ver cun prato de raxo. Así que a primeira pregunta que nos fixemos foi bastante lóxica: «Que poden contar tres profesores nunha Festa do Raxo?»
Pero despois de moitos anos dando clase descubrimos algo importante: os profesores tamén aprendemos.
Ensinamos, pero tamén aprendemos diariamente do noso alumnado e de todo o que nos rodea.
Ás veces aprendemos moito en lugares onde non hai nin libros nin encerados.
Por iso hoxe non vimos ensinar.
Vimos compartir algunhas das aprendizaxes que a Festa do Raxo nos ensinou.
PRIMEIRA LECCIÓN: AS REDES
Traballamos con redes todos os días.
Redes informáticas capaces de conectar ordenadores situados a miles de quilómetros de distancia.
Explicamos como circula a información.
Como se establecen conexións entre os dispositivos.
Pero co paso dos anos descubrimos algo.
As redes máis importantes non son as que transportan datos.
Son as que unen persoas.
Porque a tecnoloxía conecta dispositivos.
Pero as festas conectan persoas.
E iso é moito máis difícil de conseguir.
Aquí vemos familias enteiras compartindo un prato de raxo arredor dunha mesa.
Veciños que se atopan.
Amigos que se reencontran.
Persoas que quizais non se vexan durante meses e que hoxe recuperan a conversa xusto onde a deixaran o ano pasado.
E cada vez estamos máis convencidos de que esas son as conexións que realmente sosteñen unha comunidade.
Porque unha rede informática serve para intercambiar información.
Pero unha rede humana serve para compartir a vida.
E poucas redes humanas funcionan mellor ca a que se crea cada ano arredor desta Festa do Raxo.
SEGUNDA LECCIÓN: O ALGORITMO DO RAXO
Nos últimos anos escoitamos falar continuamente de algoritmos.
Algoritmos que escollen o que aparece nas nosas pantallas
Algúns son tan complexos que precisan millóns de datos para funcionar.
Pero aquí descubrimos un moito máis sinxelo.
E seguramente moito máis eficaz.
Levamos anos observándoo.
E sempre ofrece o mesmo resultado.
A fórmula é esta:
Un prato de raxo.
Boa compañía
Tempo para conversar.
Un pouco de música.
E ganas de pasar un bo día.
O resultado?
Felicidade absoluta e un día dos que se recordan durante todo o ano.
Non sabemos se algunha empresa tecnolóxica patentará algún día este algoritmo.
Pero temos claro que aquí levan moitos anos executándoo con enorme éxito.
Porque hai cousas que non precisan actualizacións.
Simplemente funcionan.
TERCEIRA LECCIÓN: A CIBERSEGURIDADE E AS COPIAS DE SEGURIDADE
Nas nosas clases de ciberseguridade, pasamos bastante tempo falando de riscos.
De ameazas.
De ataques.
Ensinamos ao noso alumnado a protexer aquilo que é importante.
E precisamente por iso hai algo desta festa que nos chama especialmente a atención.
Nesta festa descubrimos que non hai nada máis seguro que unha mesa chea de bo raxo e rodeada de boa xente.
Como sistema de protección, na informática facemos copias de seguridade.
Facémolas porque sabemos que hai datos que non queremos perder.
Pois ben.
Co paso do tempo chegamos á conclusión de que as festas populares son tamén unha forma de copia de seguridade.
Gardan:
A memoria dun lugar.
As tradicións.
A historia.
As palabras.
Os recordos.
E a forma que ten unha comunidade de entenderse a si mesma.
E cada edición que se ven celebrando desde o 1994 da Festa do Raxo serve para renovar esa copia.
Para transmitila aos máis novos.
Para que nada importante se perda polo camiño.
Nun mundo onde todo cambia cada vez máis rápido, iso ten un valor inmenso.
Porque as tecnoloxías evolucionan.
As ferramentas cambian.
Pero as persoas seguimos necesitando exactamente o mesmo: sentir que pertencemos a un lugar.
Por iso, cando nos preguntaron que podían achegar tres profesores a unha Festa do Raxo, pensamos que quizais a resposta era esta.
Que mesmo traballando entre ordenadores, algoritmos e intelixencia artificial, seguimos atopando en Brantuas algunhas das leccións máis importantes.
Que as mellores redes seguen sendo as humanas.
Que o algoritmo máis eficaz segue sendo compartir.
E que as tradicións son a mellor copia de seguridade que pode ter unha comunidade.
Porque por moita tecnoloxía que exista, seguimos sen inventar nada mellor ca unha boa conversa arredor dunha mesa.
Seguimos sen inventar nada mellor ca compartir un prato de raxo coa familia, coas amizades e a veciñanza.
Por iso queremos dar as grazas a todas as persoas que, desde hai máis de trinta anos, fan posible esta festa.
Porque grazas a elas, cada ano Brantuas volve reunirse arredor dunha das súas mellores tradicións.
Boa Festa do Raxo para todos e todas!