A Costa da Morte: perseguindo solpores

En primeira persoa | Escribe Manuel Chouza: «Somos xentes viaxeiras e comprometidas coa defensa do patrimonio cultural»


Aínda que pasaron corenta anos, o viaxeiro conserva todo moi nítido na súa memoria. O camiñante vai facer un periplo andando dende Muros a Fisterra. Unha semana de andaina ata o Cabo do Mundo. De Muros, o camiño leva a Louro. O Calvario do Convento de San Francisco rube polo monte e amosa unhas vistas maxestosas. A visita á Lagoa de Louro é obrigada. Aves, dunas, auga e o mar batendo ó fondo. A andaina é sosegada e doada, pois neses anos, os coches eran escasos, non coma hoxe, onde é un rebulir de enxeños mecánicos por acá e acolá.

Cómpre facer a subida ó Monte Louro, que en realidade, son dous. As vistas son espléndidas: o mar da Ría de Muros, relucindo como a prata; a bocana da ría; a lagoa de Louro e do outro lado Porto do Son e o Barbanza co seu altiplano gastado pola erosión de miles de anos.

Fai noite o viaxeiro na inmensa Praia de Carnota, en concreto na Boca do Río. Chega o transeúnte ó Monte Pindo, o Olimpo Celta. Otero Pedrayo denominouno «a grande testa xupiterina». O vento abouxa e o viandante avanta ás alancadas entre grandes bloques zoomorfos e antropomorfos. Teimudo, rube entre a penedía indómita. A paisaxe tectónica está desgastada por centos de miles de anos de erosión. Ve un monte climatérico e á vez esgrevio. É áspero e dificultoso e O Pindo esbirra brétema nebuxenta. A subida á Moa é longa e fatigosa. Penedos inmensos de formas caprichosas e máxicas. Conquistada A Moa o camiñante ascende o Penafiel, Pena Fidelis.

Subir aquí non é doado e a sensación de vertixe é estrema. A caída sería mortal. Dende o cumio do Penafiel as vistas son abraiantes. O camiñante observa no Solpor o amarelo do ovo da casa; os Illotes das Lobeiras, Grande e Chica; os Carromeiros, Grande e Chico; a Praia de Gures, a antiga fábrica de Caneliñas, o Cabo de Cee e o Cabo Fisterra. Alí, o camiñante entra en comuñón coa natureza, tal é a forza telúrica do mítico Monte Pindo. Unha tranquilidade celestial o invade todo, dende a atalaia do voluminoso monte, todo é distinto. No alto e vellouco monte todo levita e abaixo todo é velenoso, tóxico e nocivo. Vendo o espectáculo da natureza lembra as palabras de Kavafis, «Ítaca é o camiño». Haberá máis Ítacas no futuro, haberá máis camiños e solpores.

Baixa o viandante sabichón á fervenza do Ézaro, que non pasa desapercibida. Un lugar único, co río Xallas brincado dende as alturas nunha paisaxe salvaxe e telúrica. Unha londra báñase no río e mergúllase entre as pedras, allea a todo o que a rodea. Moitos foron os veráns que o mozo protagonista pasou no Ézaro. Cada mañá ollaba o monte e pensaba como serían as vistas dende o alto da Moa ou do Penafiel, que semellaban inalcanzables. O microclima da zona é maioritaramente bretemoso e nos veráns escaseaba o sol. As conversas cos paisanos só achegaban brumas e misterios. Como sería a vida antes da construción da ponte do Xallas, cando un barqueiro cruzaba a xente dunha marxe á outra? O rexio Pindo non achegaba respostas.

Cee recibe o andante cunha zona de fábricas e ferranchos. Paisaxe moura das chemineas e do negro carbón. Alí hai unha casa abandonada, misteriosa, que curiosamente sempre ten as luces acesas. O viaxeiro chega a Corcubión, volcado no mar con rúas estreitas, arcadas, bares e xentes.

E por fin aparece Fisterra e o seu Cabo. Van moitos días de camiñata e os pés están cansos e torpes. Alí, o solpor cega a vista cun sol xa feble, que meteu medo ós Romanos. Acaba a andaina despois dunha semana pateando estradas e camiños. O final desta aventura remata no Cabo Fisterra. O solpor é sacratísimo.

Unha auténtica aventura

Cando fixen de moi novo este percorrido foi para min unha auténtica aventura. Descubrín a dificultade de saber o inicio e o remate da chamada Costa da Morte. Eu ía avanzando e sempre me dicían que alí era onde comezaba. Sen buscalo vinme perseguindo solpores. Hoxe sabemos polo científico baiés, Jorge Mira, que un dos tesouros da Costa da Morte é que agocha dous meses ó ano, a finais do verán e comezos da primavera, o último solpor da Europa continental. Pode contemplarse nunha franxa de 20 quilómetros dende o Cabo Touriñán ata Fisterra.

Moitos, moitos anos despois, atopeime cun grupo extraordinario de persoas pertencentes ó Semescom (Seminario de Estudos da Costa da Morte), do que hoxe formo parte, e que tamén perseguen as fisterras europeas e gozan dos solpores cando é posible, en Cornualles, Gales, Bretaña, Normandía ou Portugal, entre outros. Somos xentes viaxeiras e comprometidas coa defensa do patrimonio cultural e natural desta costa e destas terras occidentais de Galicia. O seu presidente, o gran historiador e escritor, natural de Bamiro, Xosé M.ª Lema, agasallounos no 2013 coa novela Costa do Solpor.

Nas nosas expedicións deixamos atrás cabos, rochedos, praias, restingas e paisaxes esgrevias onde o sol semella morrer cada tarde, mais non, ó día seguinte, volve asomar polo horizonte cun alborexar poético e prometedor.

Apuntes biográficos

Manuel S. Chouza Mata. É biólogo e profesor no instituto de Carrril, de Vilagarcía de Arousa. É coautor, con R. Cid, de vinte libros sobre flora e fauna de Galicia, así como de libros de texto e diversos materiais didácticos. Colaborou con grupos ecoloxistas como a Sociedade Galega de Historia Natural (SGHN) e participou en movementos sociais reivindivativos relacionados coa conservación da natureza. Andarín incansable, cazador de solpores e menceres, amante da cáscara amarga.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
11 votos
Comentarios

A Costa da Morte: perseguindo solpores