«Habendo vontade, coma a que puxo Karra, apréndese ben o galego»

Foi asesora lingüística do actor Karra Elejalde, protagonista de «A Esmorga»

.Sonia Varela Pombo.
Sonia Varela Pombo.

Hai doce anos e uns meses que Sonia Varela Pombo, licenciada en Filoloxía Galega, chegou á Universidade Autónoma de Barcelona. Nacida en Suíza no 1976, aínda que criada en Mirón (Bértoa) dende que tiña só uns meses, foise para Cataluña no 2002 por cinco anos a través dun convenio da Xunta con universidades de fóra de Galicia, daquela como docente lectora, pero fóronlle «renovando» e alí segue dando clase da nosa lingua. Asegura estar moi contenta. Ademais disto, que é a súa profesión, Varela Pombo ten abertas outras vías: sen ir máis lonxe, e a maiores das actividades que organizan vinculadas á nosa lingua, cultura e tradición, ela foi a asesora linguística do actor vasco Karra Elejalde para ser un dos protagonistas do recentemente estreado filme A Esmorga. ¿Achegar a unha persoa que non coñece o galego ao noso idioma en apenas dúas semanas? ¿É posible? Si. Karra e Sonia Varela acadárono. Ela aínda non puido ver a película, polo que non sabe o resultado, pero quen tivo o gusto de vela coñéceo. Aínda que convidada á preestrea, non puido acudir, porque a Galicia virá no Nadal. Tratará de que leven a xa exitosa película a Barcelona.

-¿Como chegou a Karra?

-El vive aquí, nunha vila preto de Barcelona, Molins de Rei. Contactaron comigo en decembro dende a produtora, Vía Láctea Filmes, porque xa viñeran antes presentar Vilamor. Ían comezar os ensaios o 20 de xaneiro deste 2014, así que ao estar o equipo aquí en Barcelona e ter tamén moita relación co anterior lector, déronlle o meu contacto. Precisaban alguén que traballase co actor antes de comezar a ensaiar, e eu xa tiña experiencia previa de asesoramento lingüístico a outras actrices, en coproducións galego-cataláns, e a algunha xornalista. Tamén fixera traducións de textos, correccións lingüísticas para editoriais, apoio nunha sala de dobraxe ou algunha voz en off para algunha película, locutando [as últimas foron Fóra, que vai sobre o sanatorio de Conxo, e O quinto evanxeo de Gaspar Hauser]. Karra non coñecía o galego e ía ser un dos protagonistas de A esmorga, nin máis nin menos. Tiñamos moi pouquiño tempo. Quedei con el o día de Reis deste 2014 e o día 20 dese mesmo mes tiña que estar aí cos ensaios.

-¿En catorce días?

-Si, si, e non todos tiñamos sesións, aínda que xa había traballo detrás. Antes de quedar con el, o director da película, Ignacio Vilar, explicoume o personaxe, aínda que xa a coñecía por A Esmorga, así como a orientación e perfil que lle ían dar. Karra xa lera a obra, pero en castelán, La parranda. O traballo que eu fixen con el foi previo, digamos, porque cando comezou os ensaios, el aí en Galicia tiña outro lingüísta que o acompañaba na rodaxe. Iso dábame tranquilidade a min e a el tamén. Fixemos unha busca lingüística para caracterizar o seu personaxe, lin varias veces con el o guion, porque el precisaba entender o texto, sentirse cómodo, expliqueille como funcionaba o galego, como se lía, a prosodia, o ritmo, a fonética, vogais abertas e pechadas... Unha primeira lectura foi de comprensión das palabras, despois tamén me ía dicindo que era o que pretendía darlle a ese papel e eu tentaba interpretar con el. Eran moitas cousas novas para el, pero eu tiña moita confianza, porque puxo moita vontade en aprender o galego. Moita forza. Habendo vontade, coma a que puxo Karra, apréndese ben o galego. Dicíalle que estivese tranquilo, que ía ter moi bos compañeiros: Miguel de Lira, Morris...

-Xa en «Ocho apellidos vascos» nos transmitía boas sensacións.

-Si, e foi un traballo gratificante, enriqueceder. O que fun vendo do guion era moi fiel ao libro, tamén lle comentaba o que representaba A Esmorga para a literatura galega.

-¿E na Universidade? ¿Como van de alumnos de galego?

-Antes era materia de libre elección e había moitos estudantes de todas as titulacións, pero agora houbo cambios nos estudos: gañamos en estatus, ao ser o Mínor de galego ou a mención, dependendo da carreira, recoñecido pola Universidade, pero os estudantes teñen menos créditos de libre elección, polo que hai algúns menos. Por iso intentamos facer moita difusión, visibilizar os estudos.

-¿Os alumnos teñen xa algunha relación con Galicia? ¿Coñécena?

-Ata o de agora, cando viñamos tendo cen rapaces, había unha porcentaxe moi alta que si: fillos de emigrantes, parella con familia galega... Outros, afinidade. Pero os deste ano non teñen ningún vencello: estudan galego porque o queren estudar. Incluso este ano e o pasado tivemos estudantes de Hungría, tamén houbo algún finés, polaco... As materias de lingua xa son en lingua, pero tanto nas de historia como as de cultura, eu dende o primeiro día fálolles en galego, e enténdeno bastante ben. Veñen cunha mentalidade aberta. É un traballo moi gratificante, pero tamén é certo que aquí non vivo nunha illa. Hai pouco viñeron os de Queremos Galego e esta semana, por exemplo, hai unha morea de actividades galegas por aquí: vén Sés, Mofa e Befa, presentarán a revista Luzes... Isto, á parte das actividades que nós organizamos: veu, por exemplo, Xabier Díaz. Logo hai asociacións galegas, a Universitat de Barcelona tamén ten estudos de galego, esta o Centro Galego de Cornellá... Sobre se os alumnos coñecen Galicia, moi pouco ou, mellor dito, unha realidade moi parcial. A Rosalía, incluso os máis noviños, coñécena sempre. O que máis é o que menos ten unha referencia parcial. A emigración galega aquí está moi presente.

-Xa finalmente: ¿Tamén investiga?

-A tese que quero comezar xa, e algunha cousa fixen, é sobre o galego nos medios de comunicación.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
16 votos

«Habendo vontade, coma a que puxo Karra, apréndese ben o galego»