«En todas as familias desta zona houbo algún canteiro»

Dedicou máis dun ano en recompilar a historia dos artesáns de Niñóns e Brantuas

Gabriel Varela presentou o seu traballo o pasado domingo na Casa dos Veciños de Brantuas.
Gabriel Varela presentou o seu traballo o pasado domingo na Casa dos Veciños de Brantuas.

carballo / la voz

Durante máis dun ano dedicouse a interrogar aos seus veciños para conseguir revivir un anaco da historia das parroquias pontecesás de Niñóns e Brantuas e o froito desas entrevistas é Lembranza ós nosos canteiros, un extenso e completo traballo sobre os artesáns das dúas parroquias dende o século XIX ata a actualidade. Gabriel Varela Pose (Niñóns, 1949) presentou a súa investigación o pasado domingo, nunha homenaxe que a asociación Nosa Señora do Faro de Brantuas dedicoulles aos canteiros da zona, que acadaron sona incluso ao outro lado do Atlántico.

-Polo que se viu o domingo raro é o veciño que non proveña dunha familia de canteiros.

-Case é imposible. Aquí en todas as familias había algún, por iso este é un traballo que, penso, só terá interese para os veciños de aquí, porque todos temos algunha relación con algún dos que aparecen nas páxinas.

-¿Tamén vostede?

-Pois si, eu son da familia dos Soneiras. Meu tataravó era Manuel Varela Soneira e o seu fillo, o meu bisavó, Ramón Varela González, co que me criei, tamén foi canteiro durante algún tempo. E facendo o traballo, a través de José María Varela, da Fundación Pondal, conseguín unha foto, que incluín no traballo, na que se ve como o meu tataravó facía a casa de Severito Pet, en Ponteceso. Para min foi unha ilusión tremenda atopar esa imaxe.

-¿Que o motivou a facer o libro «Lembranza ós nosos canteiros»?

-Levo maquinando nel dende hai moito tempo, pero en serio púxenme hai ano e pico. Fixen o primeiro perfil e amoseillo aos compañeiros da asociación e gustoulles. Como xa andabamos a pensar na homenaxe aos canteiros animáronme a que continuase co traballo e así foi como saíu adiante. Despois foi cuestión de falar con moita xente e ir tirando dos fíos.

-Moitos dos canteiros de Brantuas e Niñóns emigraron a Sudamérica.

-Si, toda esta zona foi un ventre de aluguer para a man de obra ao outro lado do Atlántico. A emigración era case a única saída que tiñan os veciños desta zona, porque aínda que estas eran terras ricas, todo o que había era de dúas familias e os veciños tiñan que pagarlles con moito do que producían. Por iso moitos fixéronse canteiros e despois marcharon. Ao principio, no século XIX, marchaban para Cuba, pero despois cambiaron para Uruguai. Rara é a familia de por aquí que non teña a alguén no estranxeiro.

-Marcharon e fixeron grandes fortunas.

-E que aquí había xente moi lista e moi traballadora, como Ricardo Daniel Pose Ouréns, da familia dos Castrexos, que fixo fortuna e doou, entre outras cousas, a estrada ao monte Faro, o monumento ao Corazón de Xesús e os peches do cemiterio novo. Eran moi bos canteiros e aló eran moi apreciados.

-Eran bos no seu traballo alá e tamén aquí.

-Por suposto, e moitas das casas que eles fixeron seguen aínda en pé. As súas estruturas non veñen abaixo do ben feitas que están. Xa o dixo o arqueólogo Xurxo Ayán, que o Castro das Croas consérvase moi ben porque está moi ben feito, e que aquí xa había bos canteiros hai dous mil anos.

-¿Onde collían as pedras?

-Moitas viñan do Roncudo, onde había varias familias que se dedicaban a coller a pedra e a vendía case lista.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
3 votos

«En todas as familias desta zona houbo algún canteiro»