Josefa Caneda: «A muller deféndese igual ca o home no mar»

Tivo que loitar no pasado para que a confraría de Ribeira deixara mariscar ás veciñas de Aguiño


ribeira / la voz

Con sol ou con chuvia, con calor ou con frío, co mar en calma e, moitas veces, coas ondas rachando con forza contra a embarcación. Josefa Caneda González é unha das moitas mariscadoras do litoral galego que desenvolven o seu traballo a flote. É máis, esta veciña de Aguiño é a que se encarga de dirixir a lancha na que a diario viaxa tamén o seu home, que leva a cabo a captura do marisco. Aínda recoñecendo a dureza do seu traballo, que non entende de horarios nin de condicións meteorolóxicas, a ribeirense é unha muller feliz, tanto que non cambiaría a súa profesión por outra.

De feito, no pasado tivo que lidar con algún que outro colega para poder seguir sendo unha muller mariscadora. Ela entrou a formar parte da confraría de Aguiño hai case tres décadas, cando o seu era un caso raro, polo menos en Barbanza: «Daquela eramos oito ou nove as que nos dedicabamos a isto aquí». E houbo a quen a idea de telas como compañeiras de traballo non lle pareceu ben. Socios do pósito de Ribeira, co que o de Aguiño explotaba de xeito conxunto algún banco, levantáronse contra as mulleres e esixiron o seu cese.

A etapa máis difícil

O conflito chegou a tal punto que os ribeirenses impedían o paso daquelas embarcacións nas que ían mulleres. Pero Josefa Caneda foi das que non se amedrentaron e loitaron por defender o seu posto de traballo: «Chegou un punto en que os propios compañeiros de Aguiño nos acusaban de sermos o eixe do problema e nos convidaron a abandonar». Ela asegura que nunca valorou esta posibilidade: «Algún día ata me arrebataron o meu tope e nos deixaron só o do meu marido, pero eu volvía na xornada seguinte. Quería demostrar que o meu oficio era o mar, como o era tamén o do meu home e o do resto dos compañeiros. Eu non buscaba liorta».

Esta chegou igual e ata tivo que intervir a Garda Civil. Agora, lembrando aqueles días amargos e aquelas noites sen durmir, Josefa Caneda amósase orgullosa de terse mantido en pé ata o final, porque o desenlace, como non podía ser doutro xeito, foilles favorable a ela e ás súas compañeiras: «Gañamos o xuízo porque era unha cuestión de dereito». Alégrase de que a situación cambiara totalmente desde entón ata agora: «Máis alá daquel problema, nunca me sentín discriminada por ser muller e os meus compañeiros varóns sempre me apoiaron».

Ela é filla e muller de mariñeiros, polo que non lle foi complicado decidir o camiño a seguir: «Ou ía para a fábrica de conservas ou co meu home, que buscaba un compañeiro». Decantouse pola segunda opción, argumenta que animada pola paixón que sempre sentiu polo xigante azul: «De nena teño ido a pescar moitísimas veces con meu pai, sempre me tirou moito o mar», sinala.

O percebe, a súa debilidade

Medrar a carón do mar seguro que propicia que, en certa medida, se lle perda medo. A mariscadora de Aguiño di que ela nunca llo tivo, pero matiza: «Respecto, si, sobre todo agora que xa teño 57 anos e non son a que era antes. Os golpes, as humidades e o frío acaban co corpo dunha». Aínda así, se a saúde llo permite, non dubida en afirmar que se xubilará enriba da embarcación. Ata que chegue ese momento seguirá esperando con ansia os días de ir ao percebe: «É o traballo máis arriscado, pero o meu preferido». Ela encárgase de dirixir a lancha, achegando ao seu home e compañeiro de batallas ás pedras e atendendo aos cambios de mar para recollelo en caso de que se volva perigoso: «O peor é cando o mar se pon rizo, sobre todo desde que nos limitaron a potencia dos motores, xa que non temos tanta forza de arranque para marchar con rapidez».

En ocasións, a ribeirense tivo que afrontar algunha situación complicada. Lembra, por exemplo, cando a unha compañeira se lle enredou un cabo na hélice e non dubidou en botarse á auga para liberala. En máis dunha ocasión, axudou a percebeiros aos que as fortes ondas arrastraran ao medio do mar: «O peor é se levas un golpe contra as pedras e non te podes defender. Ninguén está libre de que lle ocorra iso».

Pese a tódalas adversidades, a percebeira aguiñense nunca pensou en deixar o que é o medio de vida da súa familia. Defende, por riba de todo, o dereito e a capacidade das súas iguais para desenvolver un traballo que, tradicionalmente, realizan os homes: «A muller deféndese igual ca o home no mar. Mesmo os hai que enxalzan o labor que realizamos e iso dános máis folgos para continuar». Saír cedo cara ao mar, manexar a lancha e ver os compañeiros traballar, sobre todo recoller percebes enriba das pedras, son os praceres da vida de Josefa Caneda.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
1 votos
Comentarios

Josefa Caneda: «A muller deféndese igual ca o home no mar»