Dous inéditos para seguir completando o crebacabezas de Manoel Antonio

X. L. Axeitos publica os textos nun volume de ensaios sobre o poeta

A estrela é un dos símbolos que empregou o poeta Manoel Antonio
A estrela é un dos símbolos que empregou o poeta Manoel Antonio

redacción / la voz

Dona Petra ten 96 anos e vive nun pazo, mentres que a súa amiga dona Delia, de 88, reside nunha vila e hai lustros que non se ven. Cando un día se produce o reencontro entre as dúas amigas da infancia, a máis nova di: «¡Ay!, cuando llegue a tus años...». Da reunión -imaxinada, é de supor- dá conta Manoel Antonio, quen semella falar por boca dun narrador omnisciente: «Los circunstantes sonrieron excepto el poeta joven avanguardista y antirubeniano, que corrigió: ¡Senectud, divino tesoro!».

A peza é un dos dous inéditos que inclúe Xosé Luís Axeitos (Rianxo, 1945) no seu libro Aproximacións a Manoel Antonio (Axóuxere), unha colección de sete reflexións ou ensaios -aínda que o seu autor tratou de afastarse do ton académico- arredor dun autor que non perdeu nin vixencia nin capacidade de fascinación. Axeitos confesa que, malia levar máis de cincuenta anos lendo a súa obra, segue a sentirse interpelado e descubre novos achados, interpretativos e literais, no legado de Manoel Antonio. Os dous textos dados a coñecer no volume pasaran inadvertidos precisamente por ser anotacións na marxe dunha folla de xornal -«dobremente marxinais», subliña Axeitos-, pero son pezas valiosas para seguir compoñendo e completando ese crebacabezas que é a obra e a figura do autor de De catro a catro.

Senectud, divino tesoro, é elocuente na súa posición contraria a Rubén Darío e unha cumprida mostra de retranca. «É sorprendente como aos 20 anos Manoel Antonio é capaz desta ironía, deste distanciamento, o xeito no que di que xa é hora de ir deixando ese mundo canso e fatigado de Rubén Darío», explica Axeitos, para quen estes achados acadan a relevancia que terían descubrimentos parellos nos casos de Lorca ou Pessoa, por poñer dous exemplos de literaturas próximas. O feito de que sexan anotacións manuscritas nun periódico tamén testemuña o carácter de Manoel Antonio, alguén cun radar finamente activado para captar aquilo que lle interesaba, xa que mantiña contacto con outros autores, publicacións ou editoras para satisfacer a curiosidade constante e omnívora para todo o literario nas súas coordenadas.

Ética e política

Entre outras cuestións que Axeitos analiza no seu libro, publicado coa colaboración da casa museo de Manoel Antonio, o Concello de Rianxo e a empresa Cortizo, figuran unha achega á ética e a política do escritor, interpretacións sobre obras como A estrela desconecida e Sempre e mais Dispois, os paratextos arredor de De catro a catro ou diversos bosquexos biográficos. Resulta rechamante e tenro a partes iguais comprobar, nun texto sobre o fillo que escribiu a nai, Purificación Sánchez Vázquez, como o poeta agochou a información da grave enfermidade -tuberculose- que ao cabo se cobraría a súa vida, unha pulsión profundamente humana dun fillo que medrara sen pai dende os catro anos.

Son xanelas que se abren á obra e a vida de quen mantén unha calidade misteriosa e á que Axeitos se aproxima dende a interpretación dos símbolos nos seus textos e unha análise literaria que ten a súa cerna na visión que o propio Manoel Antonio tiña da poesía. Para o especialista, esa metapoesía «pon en entredito ao creador. Se un creador non ten dúbidas, non pode considerarse tal, é un mero reprodutor», explica Axeitos. «Manoel Antonio introdúcese no seu propio poema como home dubitativo, abraiado», engade, calidades que nacen do íntimo pero que non exclúen a conexión co seu tempo e a súa sociedade, «xa que é quen de reflectir as arelas, os anceios, da xente».

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
2 votos
Comentarios

Dous inéditos para seguir completando o crebacabezas de Manoel Antonio