Entrabades naquela casa completamente cuarteada que facía de escola de Quintáns
05 abr 2026 . Actualizado a las 05:00 h.Baixando de Talló paraches en fronte do que no seu tempo tería sido a boqueiriña para os agros e as viñas de Moiráns, o val que se estende entre dúas lombas dos montes e remataba e remata fronte das Brañeiras, no campo de Ordenario, en Pazos de Coroño. Mentres imaxinas a estrutura xeolóxica deste recollido espazo aberto, hogano case sen cultivar, chégache unha voz coma doutro tempo e escoitas que che fala así:
Recordas? Entrabades naquela casa completamente cuarteada que facía de escola de Quintáns, en Abanqueiro, coma se fósedes unha manda de tujinos ou túzaros noviños. Á fronte da aula, única para todos, onde estábamos repartidos por idades, observaches por vez primeira a seriedade de dona Maruja, unha santa enérxica con gafas onde brillaba a paciencia da que estaba embarazada. Toda unha virtude. Procediamos dos máis variados lugares dunha parroquia que agora en nada se parece ao que foi noutros tempos. De moi cerca do recinto escolar, tíñannos contado que saían as ostras para a Casa Real de Madrid. Non o sabiamos certo, pero si que o era que nas inmediacións da igrexa de San Cristovo había, e aínda hai, unha casona con solaina e xardín, que lle chamaban a Casa dos Ricoy, familiares de El-Rei. Os mozos da aldea grande e da pequena, acostumaban a cortexar as criadas dos Ricoy.
Non había outra cousa. Eramos fillos de campesiños e mariñeiros. Notábasenos até nos andares. Dona Maruja era boa persoa. Coma mestra puña en práctica o que era común naqueles tempos de chumbo. As novas pedagoxías, talvez non tan innovadoras como algúns criamos, aínda tardarían en establecerse entre nós. Mais aínda así, sempre existiron ensinantes que aplicaban o método do Neolítico: garrote e tenteteso. Pero nós sempre fomos uns tujinos. Que diría de nós arestora a profesora Esther, unha santiaguesa que ocupou a praza de dona Maruja e que hoxe relembramos aquí despois de saber do seu pasamento. Fóronse as dúas. E leváronse un baúl ateigado de fotos en branco e negro das nosas caras sucias, imaxes que arquivaron nos seus ollos coma se fósemos carrizos revoltosos, inofensivos. Hipnotizados estabamos diante daqueles rostros de fina porcelana e aqueles dedos de xiz cos que escribían no encerado con letras da fantasía que non eramos capaces de imitar.
A delicadeza relocía nas mans daquelas dúas primeiras mestras que tivemos, lembrades prezados compañeiros? Cando eramos cativos estabamos máis pendentes de acaparar a súa atención que de aprender. Aínda que talvez no se decataron é posible que algunha vez vislumbraran nas nosas miradas as sombras que falaban nos ollos das fillas e fillos dos labradores. Botamos de menos as nosas mestras cando deambulamos coma paxariños solitarios por outras escolas antes de ingresar no colexio Martín Gómez, en Boiro.
Non sabemos se era atrevemento ou torpeza, pero as abellas sempre nos cravaban os ferróns cando as queriamos atrapar dentro da flor dos estalos. O remedio que tiñamos para que non nos inchasen os dedos era pórlles enriba durante un tempo unha moeda de cobre. Iso era na primavera. Era despois do inverno, estación na que soñabamos que os lobos visitaban a aldea nas escuras e longas noites invernais. Descendían das ladeiras do monte por entre as viñas de Faldexín e logo entraban entre as casas polo Montiño.
Diante da vivenda dos Calceteiros berrábanlle á escuridade nocturna. Os animais estremecíanse e ficaban mudos, e nós agochabámonos debaixo dos cobertores para non os escoitar. Iso sería polos días en que xa aprenderamos a escribir con letras acalambradas. Aínda así, colliamos cachos de papel e escribiamos coa mellor caligrafía posible o nome das nenas que nos gustaban. Deixabámolos caer por onde elas acostumaban pasar. E despois andabamos inquietos até saber que a mensaxe chegara ao seu destino. E entón volvía a calma a reinar nos nosos corazóns.