Xosefa Sanisidro: «Investir en cultura é saudable, á parte de rendible economicamente»

Avoga pola alfabetización dixital para acurtar a brecha xeracional


Falar con Xosefa Sanisidro é sempre un acto de empatía e catarse. A cita é na terraza do Barquiña, no corazón da Pobra, nunha mañá espléndida dun verán enmascarado, pero tranquilo, xa sen a algazara turística estival. Pombas rebuldeiras a pedir esmola, café al dente, amigas comúns que se achegan enfrascadas nas súas belezas, e cunha Fita entre inqueda e ansiosa polas tarefas pendentes ata o final da xornada: Olladas na Rúa V está en marcha. Así que, ao gran!

?Fita, en que medida esta pandemia da covid-19 que nos asedia alterou a vosa programación cultural?

-Debo dicir que nos afectou, pero tampouco demasiado. Salvo algunha anulación de eventos multitudinarios, como Entre Bateas, o Festival Reggie, ou os Campamentos de Verán para nenos de 3 a 6 anos, fomos capeando o temporal, adiando algunhas actividades, readaptando outras (por exemplo, o Cine na Rúa pasou a ser Autocine), pero á fin puidemos manter o groso da programación. Isto fai que agora se nos xunte parte do traballo atrasado, con todo o esforzo que supón ademais activar os protocolos de seguridade: máscaras, distancias, trazabilidade, limitación de asistencia, etc.

?Ata onde pensas que a inversión en cultura é necesaria? Estamos a abordar ben este tema dende os concellos?

-Salvando as diferenzas entre uns concellos e outros, creo que a cultura é un ben básico de consumo. Diría máis: debe ser un dereito básico, equiparable aos restantes dereitos humanos. A nivel europeo, a Axenda Europea para a Cultura, do 2005, establece a necesidade de promoción cultural como un elemento vital da diversidade e diálogo intercultural, amais de catalizador da creatividade, do emprego, da innovación e da competitividade. Así mesmo, reivindica os binomios cultura-benestar e cultura-saúde con efectos terapéuticos. É dicir, a máis cultura, menos sanidade, á parte de que mellora as condicións e a esperanza de vida. Así, investir en cultura é saudable, á parte de, tamén, rendible economicamente. E se pensamos que, segundo o Observatorio da Cultura Galega, o gasto en cultura dos municipios triplica o realizado pola Xunta e é seis veces maior ca o estatal, dá mágoa ver que case o 90 % do presupostado en cultura, na media dos 313 concellos galegos, vaia destinado a orquestras e bombas de palenque. Algo habería que facer.

?Fálame das infraestruturas culturais do concello e das actividades que che son máis queridas.

-Tería que empezar polos meus inicios. Nos oitenta había un só ordenador no Concello. Todo era manual. Había unha única sala nun anexo á casa consistorial, a biblioteca estaba nos baixos do Museo Valle-Inclán -onde se amontoaban restos arqueolóxicos con outros artefactos-, así coma a sala de exposicións. O cine Elma era sala privada e hoxe é municipal... Temos a Casa de Cultura Raquel Fernández Soler, a Casa Mariñeira, o Museo Valle-Inclán e, proximamente, a Casa da Mocidade. E, canto ás actividades, sinto debilidade polo concurso de relatos infantil, xuvenil e adultos, o Premio Carlos Mosteiro de literatura infantil, contos sobre a reciclaxe, o obradoiro Pintura para Adultos, Olladas na Rúa, o Maio Cultural, a alegría do Entroido, o teatro, a música, etc.

?Turismo e cultura ou cultura e turismo?

-Para España, Galicia e a Pobra, o turismo estamos a ver nesta pandemia que é moi importante dende o punto de vista económico. Pero non é bo que supeditemos a nosa economía ao turismo masivo. Certo é que o turismo cultural crece, pero non tanto. Isto lévanos a concluír que o turismo debería ser un complemento da cultura, non ao revés. Sen patrimonio cultural (material e inmaterial) de noso, o fenómeno turístico tradicional tende a minguar. E fronte ás grandes industrias da cultura a nivel mundial, nós debemos potenciar e ofrecer o noso, «marcas propias», a diferenza, e a grupos máis reducidos e participativos, dadas as circunstancias: paisaxe cultural, natural, culinario, folclórico... Só así imos poder salvar a crise, competir e atraer un turismo culto, interesado nalgo que non sexa sol e praia. Menos é máis.

-Cales son as estratexias a seguir nesta «nova normalidade» ao teu parecer?

-Desta pandemia (inda non superada) aprendemos moito e en pouco tempo. Agora toca exercer a responsabilidade, recuperar a confianza da xente, emocional e psicoloxicamente; protexer o tecido cultural, ofrecer servizos en cooperación con outras administracións e entidades e, especialmente, centrarnos nos contidos dixitais. A Administración está dixitalizada. No ámbito da escola, vai ser unha realidade a docencia por Internet. E no laboral, o traballo online está aí. Por iso imponse a alfabetización dixital, dispor das ferramentas precisas: aparellos e formación adecuada. Así, a brecha xeracional acurtaríase algo. A democratización da cultura esíxenos actuar. Foi a primeira en caer e vai ser a última en erguerse, se non o evitamos. Cancelemos festas, pero non as actividades culturais seguras. E invistamos en medios e persoal. Fagamos do vicio virtude.

Do xornalismo ao concello

Xosefa Sanisidro Caamaño nace na Pobra un 1 de xaneiro, coa axuda de Ramonita, a comadroa, nun parto complicado. A vida entón discorría na rúa, no Cantón da Leña, con chan de terra, á sombra da Torre Bermúdez, entre xogos grupais e presenciais, hoxe en día case esquecidos.

Estuda dous anos no colexio ourensán La Purísima e logo no colexio La Milagrosa de Oleiros, para pasar ao IES nº 1 de Ribeira. Marcha facer Ciencias da Información e Publicidade a Bellaterra (UAB), na que, despois do primeiro mes, a lingua vehicular é o catalán. Ten como profesora a Margarita Ledo, a Ramón Gubert... Na mesma universidade efectúa prácticas de radio e televisión (produción, realización, guión...). Realiza, cunha compañeira, un programa de radio local, segue a súa formación nos informativos de Radio Nacional de España, Paseo de Gracia, onde leva tamén as noticias referentes a Galicia, así como para Radio Nacional de España para o Exterior.

Traballa no programa Casamayor, de Xavier Sardá, nos estudios de RNE, no programa De festa en festa, e en La noche de los maniáticos, presentado por Joan Grau. En Radio 5, colaborou con Fèlix Monclús nun programa de actualidade e entrevistas.

Curso de cine

Despois de dez anos en Cataluña, pasa dous anos en Euskadi realizando un curso de cine: cámara, montaxe, guións... Tamén fixo prácticas en La Voz de Galicia-Barbanza, con Ana Liste de delegada. Finalmente, arriba na Pobra do Caramiñal, no 1994, para traballar en Cultura, cos sucesivos responsables.

A súa formación abarca diversos cursos nos máis variados temas: Protocolo, informática, monitora de tempo libre... Hoxe, cóbado con cóbado con Patricia Lojo, Fita é corresponsable da política do tecido cultural do Concello; unha sorte de factótum que se move en diversas frontes, tanto organizativas coma de xestión, planificación e execución, en contacto directo co rico e variado ecosistema cultural do concello da Pobra. Todo, coa finalidade de ofrecer, dende a Consellería de Cultura, o máximo de oferta e servizos en forma de actividades culturais e de participación cidadá: en artes plásticas, escénicas, audiovisuais, artes aplicadas ou en lecer.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
2 votos
Comentarios

Xosefa Sanisidro: «Investir en cultura é saudable, á parte de rendible economicamente»