Pilar Sampedro: «Odiar o propio é tan triste como non ser quen de soñar os nosos soños»

Defende que se recuperen as mulleres que escribiron e se silenciaron


A Voz de Barbantia

Debido á pandemia na que estivemos confinados, por razóns obvias, fixemos esta entrevista vía dixital, o que nos privou do consabido café das grandes ocasións. Queda para despois. E quedemos! Así que, para estirarmos, suxírolle a palabra cultura: «A cultura é algo así coma o sal da vida, o que nos constrúe máis alá dos instintos primarios e nos obriga a facermos preguntas». E segue: «Fainos persoas sensibles e pensantes, e que nos deamos a man co mellor da historia». E, remata a faena: «A cultura fainos percibir a realidade como un produto histórico transformable e, a nivel social, anóanos co noso patrimonio, pés na terra e pensamento no mundo». Nada mal como entrante...

-Ensinante e pedagoga, que rol xoga o libro infanto-xuvenil, e cal é o estado da creación e da edición?

-A miña xeración foi a dos movementos de renovación pedagóxica que introduciu o libro infantil na escola. Esta gran literatura en menos dun século chega vizosa a nós. O libro infantil converte Pontevedra na capital mundial do álbum ilustrado, con Kalandraka e OQO publicando en galego. Hoxe contamos con traducións a outras linguas, con premios e recoñecementos para os escritores/as, ilustradores/as e as editoriais. E pese ao Decreto de Plurilingüísmo e á crise, que atacaron o cerne da cultura baixando publicacións e tiradas, a creatividade segue en pé. Así, en pleno confinamento, as editoras galegas ofreceron os libros na rede para abrirlle as portas ao galego, e que a xente nova siga a ler.

-Nesta liña, cal é a situación das bibliotecas escolares, canto a medios e apoios?

-Pois que son as mellores do Estado, sen dúbida; definíaas como «as mellores da súa clase» a xornalista do Faro de Vigo cando analizaba o estudo estatístico do Ministerio. Sufriron unha gran transformación nos últimos 15 anos, grazas ao labor do profesorado que se implicou dedicándolle tempo, formación e esforzos para poñer en marcha un modelo acorde cos estándares internacionais. Así, as bibliotecas, como laboratorio creativo de aprendizaxe e espazo de encontro da comunidade educativa, son o motor de innovación que avogan por un ensino máis activo e significativo. A Administración non dá dotado de horario os seus responsables, e os centros fan máis do que poden, pois que o obxectivo é claro: construír lectores para que teñan un bo desenvolvemento académico e persoal. E, ademais, combater os prexuízos respecto á nosa lingua. Odiar o propio é tan triste como non ser quen de soñar os nosos soños, e deixalos orfos do patrimonio común.

-Como valoras Internet como ferramenta escolar e social?

-Internet comunica o mundo, ofrécenos moito e gratis, pero tamén nos obriga a ser críticos coa información que nos achega. As redes son capaces de colocar un tolo ou un actor de telenovela na presidencia dun goberno. Por iso hai que dicir que é unha grande oportunidade, pero tamén unha grande ameaza. No ensino está xustamente no lado oposto do libro de texto, fronte á verdade contrastada, á sospeita instalada.

-A nivel persoal, cres na rendibilidade dos blogs como plataformas de difusións cultural?

-Son cadernos nos que escribir e que fas públicos por se alguén quere miralos, coma se os deixases na mesa dun café. Eu levo dous propios: De libros e outros artefactos culturais, onde comento e fago crítica literaria, especialmente de literatura infantil galega, e No país das marabillas, no que atendo un encargo de amor.

-Participas en varios colectivos culturais. Cal é a necesidade e a saúde destas institucións?

-Irregular. Ás veces repítense actividades, ás veces despistan o seu obxectivo, ás veces confórmanse con facelas sen preocuparse de se están realmente intervindo no contexto; e outras fan cousas marabillosas, dignas da máis alta consideración. Sería precisa unha reflexión continua para ver se é ese o camiño ou hai que desviar o rumbo. Boto de menos a coordinación, o traballo conxunto para optimizar recursos e realizar unha intervención máis intensa.

-Defendes unha literatura feminista? Por que?

-Defendo que se recuperen as mulleres que escribiron e se silenciaron. Defendo que as mulleres escribamos e que o fagamos á nosa maneira, pola mesma razón que defendo que leamos e escribamos en galego. O feminismo tróuxome ata aquí, grazas a el podemos facer o que facemos, ter nome e vida propia, sen depender de ninguén. Todas e todos deberiamos ser conscientes do que lle debemos.

-Dous nomes: Avilés de Taramancos e Francisco Añón...

-Pepe Agrelo e máis eu escribimos o primeiro libro sobre Avilés que se chamou Aproximación didáctica á obra de Avilés de Taramancos que levaba o subtítulo de A palabra amiga, porque era amigo, e ter coincidido con el na vida foi un luxo. E, canto a Añón, taballei en Outes moitos anos e alí respírase a súa poesía; así que rematei formando un trío con Santiago Nieto e Ramón Blanco para elaborar un libro e unha exposición sobre o que alí se chama Poeta Añón.

Activista no eido cultural (Perfil)

Pilar Sampedro nace en Queiruga, Porto do Son. Mestra e pedagoga cos cursos de doutoramento realizados, pero inda pensando na tese. Profesora en primaria e secundaria, asumiu cargos de responsabilidade en ambas as dúas etapas, como asesora de formación do profesorado e de bibliotecas escolares.

Na actualidade, xubilada, reparte o seu tempo como vocal do Ateneo de Santiago (e de Barbantia), membro do consello de redacción da Revista Galega de Educación, vicepresidenta segunda de Galix (Asociación Galega do Libro Infantil e Xuvenil) e padroa da Fundación Neira Vilas. Muller inqueda, con múltiples intereses no mundo da cultura, que poderiamos acoutar, sobre todo, no mundo da literatura e das artes plásticas.

 Ten escrito sobre Avilés de Taramancos; con Xosé Agrelo asinou a primeira obra sobre o poeta, Aproximación didáctica á obra de Avilés de Taramancos. A palabra amiga, con Blanca-Ana Roig Rechou. Realiza a edición e prólogo de Tres capitáns de tempos idos. E tamén o roteiro de Avilés de Noia a Boa.

Múltiples críticas

Con Santiago Nieto e Ramón Blanco levou a cabo un roteiro literario, unha exposición e o libro Aproximación didáctica á obra de Francisco Añón. Son múltiples as súas críticas e recensións de literatura infantil en diferentes medios (Fadamorgana, Eduga, Revista Galega de Educación, Raigame…). E, con Barbantia, no Anuario e frecuentemente no Café Barbantia. Ten colaborado en antoloxías de narrativa infantil e xuvenil galega para a Feira do Libro da Habana, participado no Caderno didáctico para a posta en escena da primeira obra infantil polo CDG: As laranxas máis laranxas de todas as laranxas, redactado e coordinado as Guías de literatura infantil e xuvenil non discriminatoria 2005-2007 e Guía de Literatura Infantil e Xuvenil para a Igualdade 2019. Coautora das bibliografías para o Salón do Libro de Pontevedra: Mulleres de conto, A revolución e Humor.

Comisariou as exposicións 100 anos de literatura infantil galega (Galaxia) e Literatura infantil xuvenil galega para a paz (SGEP). E participa en presentacións de libros e de exposicións, así como en numerosos xurados literarios. Os seus textos teñen aparecido en varios catálogos de arte.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
0 votos
Comentarios

Pilar Sampedro: «Odiar o propio é tan triste como non ser quen de soñar os nosos soños»