Retratos reais

Francisco Ant. Vidal LINGUA PROLETARIA

BARBANZA

matalobos

22 abr 2017 . Actualizado a las 05:00 h.

lingua proletaria francisco ant. vidal

Un retrato é algo máis ca calcar unha imaxe. A expresión do retratado, o entorno, a relación entre as personaxes dentro dun grupo, fala máis deles ca se lle saen as engurras da idade ou as olleiras dunha noite de esmorga. E se o retrato é para testemuñar un feito histórico, non se pode limitar a ser unha instantánea sen máis, necesita desas outras formas e xestos que o engalanan. Tampouco unha foto de familia é só un grupo de persoas de distintas idades unidas por un lazo sanguíneo. Así o entenderon Velázquez e Goya indo algo máis aló ca amosarnos simplemente as faccións.

Tal vez, a pesar da época, sexan eses dous pintores quen acadaron a maior expresión de democracia da pintura española, por facer cadros nos que, ademais de impor o seu gusto e o seu criterio, deixan claro que a familia é máis extensa ca unha simple relación de consanguinidade. Velázquez, por exemplo, converte en personaxes principais da súa obra a aqueles serventes ou bufóns que rodean á princesiña Margarida, mentres que os reis aparecen desdebuxados, no reflexo dun espello, pero, por se non bastaba isto, o mesmo pintor, un obreiro manual, ponse alí, ó lado da realeza e en primeiro plano, traballando, como o resto dos criados que enchen a escena. E non creo que se atrevese a facelo así porque o rei fose un pasmado.

Pero, por se nos parece demasiado ousado este pintor, Goya non se queda curto. Retrata á familia perfectamente ordenada, pero sen facerlle concesións de ningún tipo. Alí está unha vella con cancro de pel e unha raíña desdentada, e aínda, por non saber con quen ía casar o príncipe herdeiro, retrata á futura coa cara virada. Pero tamén Goya, sen rubor, se inclúe no grupo familiar. E tampouco creo que o fixese así porque o rei fose un xoiniñas.