Pedro García Vidal: «Púxenme como obxectivo facer unha historia urbana da ría de Muros e Noia»

O último libro do profesor noiés afonda na transformación da paisaxe ata 1950

A. Novo
Ribeira / La Voz

Barbantia adianta a súa cita mensual por mor das festas do Nadal, así que este venres a asociación cultural levará a cabo na casa de cultura noiesa unha nova presentación. Desta volta, o convidado é o historiador Pedro García Vidal, que falará do libro Noia e Muros. Paisaxes urbanas de séculos. Dende as orixes ata 1950. O autor pasou polos micrófonos de Radio Voz Barbanza para ofrecer un pequeno adianto dunha obra que, se todo marcha como se espera, terá unha segunda parte.

-¿Cal é o punto de partida do libro que presentará o venres?

-Este libro constitúe a primeira parte da miña tese de doutoramento, que levaba por título A Paisaxe urbana e a súa evolución na ría de Muros e Noia a través dos seus principais asentamentos. Esta é a primeira parte, que abrangue desde os inicios ata 1950, e despois, se esta resulta, publicarase a segunda. Isto vén sendo o resultado final dun dilatado proceso de investigación que se iniciou coa miña tesina de licenciatura sobre a xeografía urbana de Noia e a súa área de influencia, que se publicou como libro alá polo 1988.

-Leva, xa que logo, moito tempo investigando sobre este asunto...

-Desde que fixen a tesina de licenciatura foi un tema que me interesou e púxenme como obxectivo facer unha historia urbana.

-¿Cal é o propósito deste primeiro volume?

-A miña intención é documentar os cambios na paisaxe urbana que se produciron na ría de Muros e Noia dende o seu nacemento, alá por mediados do século XII, ata o momento actual, sobre todo facendo fincapé naqueles acontecementos da evolución que tiveron unha especial transcendencia na imaxe actual das entidades urbanas, ese é o obxectivo principal. O estudo abarca o período desde a aparición de Noia e Muros como uns pequenos establecementos pesqueiros ata a aprobación dos planeamentos urbanísticos que van marcar un antes e un despois nesas vilas atlánticas.

-¿Onde está a orixe destas vilas?

-A segunda metade so século XII supón para Galicia o nacemento das cidades. Nese momento é no que se pacifica un pouco a costa e xa empezaba a non ser perigoso vivir por culpa dos viquingos e musulmáns que asolaban o litoral galego, e os reis teñen un interese especial por controlar eses territorios porque son unha fonte importante de ingresos. O que van a facer é crear unha serie de poboacións que comezan en Padrón, en 1164, logo Noia (1168), Pontevedra, e así sucesivamente, Tui, Baiona, Ribadeo, Viveiro, A Coruña, Muros... Todo iso vai crear a primeira rede urbana existente en Galicia e por tanto esas cidades van ter unha importancia fundamental na historia, e Muros e Noia serán decisivas posto que, xunto con Pontevedra, foron as localidades urbanas máis importantes ata avanzada a idade moderna.

-¿Que momentos clave da transformación de Muros e Noia recolle esta obra?

-Basicamente son dous. O nacemento da cidade medieval, cas trazas característicos que a distinguen, por exemplo o seu emprazamento, como se vai desenvolvendo a morfoloxía e o entramado urbano, como se van creando as rúas e as prazas. Un elemento fundamental desas vilas é a muralla. Ese proceso vai ser moi importante para comprender a forma e a estrutura que teñen hoxe. Posteriormente, a chegada da industrialización supón o nacemento dunha nova cidade, unha vila burguesa que responde a uns novos intereses económicos, sociais, políticos e de todo tipo e que vai transformar a cidade medieval.

-¿E a segunda parte?

-Hai que agardar a ver como funciona o primeiro libro, pero a segunda parte comprendería a transformación que van sufrir unhas vilas que ata 1950 mantivéronse basicamente nos lindes da cidade medieval, a transformación burguesa non é expansiva. Porén, a partir de 1950 unha serie de causas van transformar ese crecemento racional. Prodúcese o desarrollismo, vai empezar a emigración en masa a Europa, a xente do rural comeza a querer vivir nos espazos urbanos, e as cidades acollen unha poboación de aluvión á que hai que darlle vivenda moi rápido. Prodúcese entón a desfeita dos recintos históricos de Noia e Muros, que, afortunadamente, non foi tan intensa como en outros lugares, pero que si afectou grandemente a esas paisaxes. Ese é o período que eu trato na segunda parte, o crecemento a partir de 1950, como se fan os ensanches, unha vila completamente distinta á que ata ese momento era unha cidade con certa racionalidade. Ata que por fin xa, no momento máis actual, se empeza a falar de planificación.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
3 votos
Comentarios

Pedro García Vidal: «Púxenme como obxectivo facer unha historia urbana da ría de Muros e Noia»