«Valle-Inclán tamén viviu en Vilaxoán»

Serxio González Souto
serxio gonzález VILAGARCÍA / LA VOZ

CAMBADOS

MONICA IRAGO

Teo e Xabier del Valle-Inclán, neto do dramaturgo, impulsan unha ruta sobre a súa pegada no Salnés

13 may 2018 . Actualizado a las 05:00 h.

Estamos no centro sociocultural do Preguntoiro, dende que se ergueu, cos seus máis e os seus menos, o epicentro do movemento veciñal de Vilaxoán. Teo Cardalda Fernández (Vilaxoán, 1960) bótalle un ollo ao busto no que Juan Carlos Platis reflectiu a efixie de don Ramón María del Valle-Inclán. O cabezudo ten un mirar de retranca, coma se estivese a piques de botar unha gargallada. «Ti cres que a este gran home lle gustarían as miñas gambas ao ajillo?», pregúntase Teo. Pois non sei, pero o arrecendo deste prato que hoxe cociñamos faime pensar que si. «O segredo está en empregar un bo allo, un algo de romeu, un aire tan só de pementón picante da Vera, guindilla e unhas pinguiñas de whisky».

Falamos horas antes de que se presente aquí o libro que Xabier del Valle-Inclán, neto do xenial dramaturgo, escribiu sobre a pegada do seu avó, dacabalo de Galicia e Madrid, entre 1912 e 1925. «Pancho e máis eu somos camaradas, grandes amigos dende hai moitos anos», explica Teo.

Técnico naval, o noso home cobrou conciencia de clase logo das folgas do 72, cando marcha traballar a Citröen. «Non había outro partido que loitase contra Franco e a prol da democracia, non quero dicir que o PSOE estivese de vacacións, pero... Así que dende aquela milito no PCE». Andan en Vilaxoán traballando nunha homenaxe a Antonio Alejandre, un dos últimos guerrilleiros que se botaron ao monte en Arousa canda o alzamento fascista de 1936. «Antonio morreu hai uns meses, aos 103 anos, en Barcelona. Estivo en San Simón, condenado a morte... Que non se lle faga unha homenaxe a este home manda carallo». Teo semella un tanto enfadado. «É que o estou, estou cabreado e un tanto confuso coa esquerda. Logo de tantos anos de loita estamos nun momento máis perigoso aínda que nos primeiros anos desta democracia entre aspas, que é moito dicir, porque todo aquilo que se conquistou está indo pola borda. Pero, en fin, aquí estamos».