De valdíos, cachenas e tenrura

Os comuneros de San Vicente coidaron dun xato que naceu tolleito


Na miña parroquia hai unha comunidade de montes en man común, activa, dinámica, que leva dende a súa posta en marcha loitando ferreamente contra as usurpacións de

terreos, propias de épocas pasadas nas que á veciñanza non se lle deixaba saber que os chamados montes baldíos eran de man común, unha propiedade privada colectiva dela. O estudo clásico na materia para Galicia é o do avogado lugués Antonio Díaz Fuentes, Montes vecinales en mano común, Bosch, 1999. Hoxe en ningún ámbito se discute sobre a protección deste tipo de propiedade, imprescindible por razóns sociais, históricas, ecolóxicas, de identidade. Pero nun lugar como San Vicente no que os

espazos de man común sitúanse en zonas de interese turístico, esa denominación de baldío da pé a que haxa quen caia na tentación da apropiación con fins especulativos, pero tamén pola incomprensión do concepto dese xeito de propiedade, oposta á idea romana de pertenza individual. Non quero falar hoxe dese tipo de problemas, senón dunha fermosísima anécdota ocorrida nos primaverais días da Semana Santa. Un dos proxectos da comunidade de San Vicente é o da cría en semi liberdade dun pequeno rabaño de vacas de raza cachena, que é de capa avermellada, de pouca alzada e cunha grande cornamenta. Este gando ten orixe no suroeste ourensán, e topouse a piques da extinción cando quedou reducido a menos dun cento de cabezas e só no concello de Entrimo. As finalidades desta actividade gandeira son múltiples: fomentar o atractivo da zona -moitas veces non dou crédito ao número de visitantes que se para a fotografalas; manter limpo o espazo; obter ingresos da venda de carne; contribuír ao coñecemento e supervivencia da raza e, en fin, facer sustentable o monte. Os comuneiros levan a cabo un traballo de balde, permanente e incansable, sen o que resultaría imposible esta e outras iniciativas, incluída a defensa e vixilancia deses espazos comúns. Nesta Pascua pariu unha das vacas. O xato, cativeiro, vén tolleito. Non foi quen de erguerse para mamar; fixo mil esforzos incribles por pórse de pé, pero non houbo maneira. Unha e outra vez, incansable, tentouno. Tódalas vacas foron desfilando por onda el para procurar alzalo. O boi, enorme e cachazudo, achegouse e quedou un intre ben longo como sen comprender o que pasaba. A nai non saíu de onde a cría. E todos os integrantes do rabaño permaneceron ó redor do pucho, quizá lembrando o xeito que teñen de defenderse do lobo: en círculo e coa cornamenta cara a fóra. Os comuneiros, homes ben curtidos, tamén quedaron desconcertados; con infinito agarimo, deron en darlle á cría biberóns cunha mestura milagrosa de leite, ovos batidos, iogur, sal e auga morna, aparte das vitaminas subministradas polo veterinario; e cada vez que as vacas van dunha parcela para outra aí está Antonio Lois para levar o becerriño no colo, non vaia ser que lle falte a compañía da nai. Bravo por eles.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
6 votos
Comentarios

De valdíos, cachenas e tenrura