«Tiven que muxir antes de ir á miña voda, ¿quen vai querer un traballo así ?»

E


trabada / la voz

«Levo dende os 14 anos traballando, sempre na mesma empresa, e teño 50. Días libres pódoche contar que puiden ter na miña vida, uns 30. E non son un caso excepcional. Haberá alguén que diga: iso é mentira. Bueno, cada quen que viva a súa realidade, pero o sector está aí, e os pobos despoboándose. Algo pasou. Algo pasa». Mientras habla, Toño García cabecea ligeramente, asintiendo en un gesto apenas perceptible. ¿Resignación? Nada que ver. Habla con la certeza de que el tiempo le dará la razón, que el drama al que parece abocado el campo en A Mariña, el rural gallego, está a la vuelta de la esquina. Al menos en su versión más ortodoxa y tradicional. «¿Pesimista? Eu creo que non. Realista», sentencia.

Toño es fiel reflejo de la metamorfosis del sector lácteo gallego. Invertir, fusionarse, crecer, más litros, más vacas, más cuota... mantras que siguieron muchos al pie de la letra. Unos por convicción. Otros por obligación, para subsistir. Así, de las seis vacas que tenía la explotación de sus padres ha pasado a integrar una SAT con más de 350 cabezas.

La SAT (Sociedad Agraria de Transformación) García Quintana, en Valboa, Trabada, es uno de los escasos ejemplos de unión de dos SAT. La integran, como socios, tres matrimonios, Toño García y Berta Quintana; Francisco Oliveros y Natalia Yanes, y José Oliveros Yanes y María Oroza. Las dos últimas parejas son las que se encargan del ordeño diario, básicamente ?reconocen?, es tarea de las mujeres. La explotación produce 6.500 litros al día. (Tres horas y media para ordeñar unas 175 vacas). Tienen varias naves y trabajan unas 60 hectáreas de tierra, en 50 de ellas sembrando maíz y trigo, y diez con hierba. Con ello han ganado en calidad de vida. Alternarse en el ordeño les permite librar fines de semana. Un sueño hace apenas unos años. Toño y su esposa no, porque siguen otra línea de trabajo.

Podrían parecer buenos mimbres para afrontar con ilusión el futuro. Pero la realidad se obstina en contradecir este pronóstico. Toño y Paco no atisban una salida. Y es que hay signos alarmantes, que las autoridades, la sociedad, se obstinan en ignorar, o cuando menos minusvaloran.

«Eu tiven que muxir antes de ir á miña voda. Antes de ir a unha festa, muximos... non é nada excepcional. É o normal. Fixemos a fusión e deunos a vida, porque se enfermo teño quen veña por min. Pero solo a base de meterlle horas sácaslle un pouco de rendibilidade. Horas e máis horas, sen parar. Cando vexo a unha muller muxindo, todo o traballo que hai detrás, e o prezo ao que levan o leite...», señala Toño. El precio medio del litro se sitúa en 0,31 euros. «Non se fala porque non interesa. Se un gandeiro traballara as horas que se fan en unha empresa normal, o leite tería que estar como mínimo a un euro cincuenta ou a dous euros. E senón, en catro días pecharía. O que pasa é que o gandeiro resiste a base de traballar horas e horas, non sabe cando é día e cando é noite. Así unha empresa levántase, pero a base de vivir escravo», añade.

El modelo de producción

¿La clave? Producir muchos litros y gastar poco, especialmente en veterinaria y pienso. «Pero iso é moi difícil, e por iso tratas de colleitar moito, e conseguir o maior número de litros comprando o mínimo. Pero sempre hai que comprar, porque se non produces litros non es rendible. Hai moitos gastos e tes que buscar un equilibrio, nin moito pienso e litros e non solo darlles natural e que non produzan. E moito traballo. Non hai fins de semana, pontes, festivos. Na gandería, no campo fai falta xente, ¿pero quen vai traballar así? Naide», dice Toño.

La conversación es esclarecedora. «¿Tedes fillos?», pregunto. «Si, dous cada matrimonio. Dous xa marcharon e aos outros non lles gusta moito isto». «¿Que van facer?» «Non o saben. Calquera gandeiro di que non sigan con isto. E iso da que pensar. Igual que a un mestre lle gustaría que o seu fillo fose mestre, iso coa gandería non pasa. ¿Cal é o futuro do campo? Quen non o queira ver...».

«Se non hai nenos non hai futuro... e nenos non hai»

A las puertas del establo, Toño mira la ladera del pueblo. Paco, al lado, asiente. Y señala: «Na zona de aló, recolleron o tendido eléctrico. Casas baleiras naquel barrio, esa casa véndese, esa do cabozo tamén, esa de abaixo... alí queda unha parella de oitenta anos. Nenos de primaria non hai. Se iso non o ve naide... pois entón». Y añade: «O problema do campo galego, da gandería, sobre todo na Mariña de Lugo, é a despoboación. Neste pobo, en Valboa, parou o transporte escolar. E se non hai nenos non hai xente. ¿Iso non o ve naide? Cando se vexa vai ser tarde. O problema é que o campo nunca se valorou. Todo é para os intermediarios e axudas ás grandes empresas, para xente que veu aos cartos e marchou... O gandeiro é o último eslavón. Naide se preocupa por el, non hai un apoio, un recoñecemento, e así quedou todo e así está, despoboado».

Paco añade: «Todo son problemas, papeleos, burocracia, trámites... parece coma se en lugar de axudar quixeran darte para atrás».

«Eu digo, coma calquera, que se non hai un neno un pobo non ten futuro. E non os hai en Trabada. É a realidade, e o que se esconda delo, está equivocado», sentenció.

Falta de apoyo

«Por un lado din que fagamos cousas, que nos xuntemos, que invistamos, e por outro lado non che pagan o leite, as vacas de carne non valen nada, os xatos igual, non hai resultado económico por ningún lado...», concluye Paco.

Burocracia, desconsideración, falta de apoyo y reconocimiento, desconfianza en las salidas negociadas («os pactos son cuentos, os gandeiros non o vemos»)... Y una pregunta demoledora: «¿Quen vai querer traballar así?».

«En 10 ou 20 anos van desaparecer o 90% das ganderías da Mariña, pero hai quen non o quere ver»»

«En dez ou vinte anos van desaparecer o 90% das ganderías da Mariña. Iso o ve calquera. Evitalo non é doado, pero se non se lle bota unha man...», pronostica Paco. La pregunta es obvia: ¿cómo ayudar? «Non sei, pero algo hai que facer. Estámolo vendo, o sector desaparece. Non ves a un gandeiro que se anime a seguir, e iso que se melloraron moito as condicións», añade.

El futuro

«Un gandeiro, iso o sabe todo o mundo, xubílase e segue traballando. Se non traballan os pais e as nais, moitas ganderías pecharían. Hai homes con 75 anos nos tractores», comenta Toño.

Y eso que la SAT García Quintana es un caso excepcional. 6.500 litros de producción diaria, a 0,31 euros de media: «Pero iso chega para pouco máis que subsistir. Xorde un problema, que teñas que cambiar o tractor, vacas... e non tes marxe. Tes que traballar moitísimo para producir un pouco máis, porque o marxe é moi pequeno».

«En dez anos por moitos pobos xa non vai vir o camión da recollida do leite. Vanse facer macrogranxas, e quen estea de acordo ben, e quen non, pois... O leite a nivel de gandería familiar ten os días contados. Os técnicos e as empresas sábeno, pero non o queren dicir porque viven delas. Por pouco tempo», comenta Toño, quien resignado añade: «O prezo é importarte, un prezo xusto. Pero igual o que pasa é que non se necesita este sector e é mellor que peche. Non sei».

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
18 votos
Tags
Comentarios

«Tiven que muxir antes de ir á miña voda, ¿quen vai querer un traballo así ?»