O tren que podería transportar un tesouro

xosé a. pombo

RIBADEO

O proxecto de Lugo a Ribadeo por Vilalba coincidiu co que iría dende o Bierzo ata a ría ribadense

08 jun 2020 . Actualizado a las 09:30 h.

Ben se sabía hai cen anos, ao igual ca hoxe, que o ferrocarril traería progreso e riqueza. As máquinas de vapor movían cartos e ideas. Non resulta raro que, ao igual que hoxe, aparecesen escritos chamando pola construción de camiños de ferro que habían traer progreso aos territorios por onde discorresen. Así pois, nos tempos do 1900 e 1920 todos querían, coma na actualidade, que o tren chegase ata os seus lugares.

No caso do pretendido ferrocarril Lugo-Ribadeo por Vilalba e Mondoñedo, sabemos da existencia dunha idea que poñía en perigo ese trazado. Era o trazado alternativo que pretendía deseñalo dende Lugo por Meira ata enlazar co xa construído de Vilaoudriz a Ribadeo. Foi nese contexto como apareceu un novo proxecto.

En 1928 publícase un folleto que leva por título Los grandes intereses nacionales. El ferrocarril de Ribadeo al Bierzo. Obra de autor descoñecido que se define como lugués de nación e amante do Bierzo, o escrito preséntase en sesenta e tres páxinas de texto e anexos ilustrados con catro mapas.

A través das súas liñas deféndese a necesidade de construír un ferrocarril que unise o Bierzo (Vilafranca) con Ribadeo e que discorrese polo oriente lugués ata chegar ao mar. A filosofía da publicación era a mesma ca a do caderno que vira a luz dous anos antes defendendo o trazado de Lugo a Ribadeo por Vilalba e Mondoñedo. Para confirmar o que se defende, recórdase que o Concello de Lugo xa acordara pedir ese trazado, xunto con outros, o 6 de maio de 1925, e que as deputacións de Lugo e León, por medio da consabida comisión, entregaran a mesma petición ao ministro de Fomento o 28 de febreiro de 1927.

Ao igual do que constaba no informe do trazado Marín-Ribadeo por Lugo, tamén na defensa do trazado do Bierzo a Ribadeo polo oriente lugués póñense por escrito as riquezas e perspectivas económicas de 1928 cuns datos moi optimistas pero que son representativos do potencial das comarcas que atravesaría o tren. Realizando a argumentación con orde, o autor divide o territorio en tres zonas. Serían o Bierzo, as montañas luguesas e finalmente a vila, peirao e ría de Ribadeo. O Bierzo, cos seus dous partidos xudiciais de Ponferrada e Vilafranca, preséntase como unha comarca agrícola fértil onde se cultivan todo tipo de produtos, con especial mención ao seu viño. Entre outros exemplos da abundancia do territorio cítanse un coñecido dito popular, «Galicia é a horta e Ponferrada a porta», e recórdase que cando o xeneral francés Soult, en 1809, perseguía ao exército inglés de Moore camiño da Coruña, describíalle a Napoleón a riqueza do Bierzo, da que se beneficiaban os seus 35.000 soldados, fronte á austeridade da Meseta.

O informe concreta en cifras a produción agrícola anual naqueles anos. Cítanse 100.00 hectolitros de viño, 153.115 quintais de cereais, 8.095 quintais de fabas e feixóns e 4.755 quintais de garavanzos. Fanse constar as posibilidades das fontes de augas medicinais e dos negocios que se realizan nas súas principais feiras. Mención especial merecía a riqueza mineira que citamos máis abaixo.

As montañas do oriente lugués, onde se asentan os partidos xudiciais de Becerreá e da Fonsagrada e parte doutros, inícianse nos Ancares con picos que chegan aos 2.000 metros de altitude e con portos e vales onde a riqueza forestal está presente en forma de castiñeiros, nogueiras, cerdeiras, maceiras, pereiras e carballos. Tamén posúe fontes minerais salutíferas, coma as do Incio. A explotación de cales, lousas, arxilas e outros minerais ofrece excelentes posibilidades de comercialización. E son lugares de comercio as feiras de Becerreá, Pedrafita (ambas das mellores de Galicia), xunto coas de Triacastela, Baralla, Doncos, Seixas, Fonsagrada, Navia, Meira e Cádavo e outras menores.

A terceira zona é Ribadeo. Recórdase a longa historia documentada da vila, a capacidade de carga do seu peirao, a existencia dun cargadoiro de mineral de ferro xa construído e que os fondos da ría permiten manobrar os daquela grandes cargueiros. Nas proximidades negóciase nas feiras de Valín, Cabarcos, Reinante, Barreiros, Trabada, Vilaoudriz, Coforto, Dompiñor e Cubelas. O comercio ribadense é referente nas vilas próximas emprazadas a unha e outra beira da ría (Castropol, A Veiga, Tapia e As Figueiras).