Centenario da homenaxe de Cántigas da Terra a Pascual Veiga en Mondoñedo

ANTONIO REIGOSA

A MARIÑA

Hoxe Cántigas volve á cidade para conmemorar os cen anos daquela homenaxe, dentro das San Lucas

22 oct 2017 . Actualizado a las 05:00 h.

O 22 de outubro de 2017 Cántigas da Terra volve a Mondoñedo para facer memoria do que pasou na mesma data de hai cen anos cando os coruñeses acudiron render homenaxe a Pascual Veiga. O autor da Alborada e do Himno era considerado polas Irmandades da Fala, en palabras de Lois Peña Novo, «o precursor do despertar galego e de que Galicia deixe de considerarse irredenta».

O coro galego Cántigas da Terra fundouse na cidade da Coruña o 28 de decembro de 1916. A estrea diante o público tivo lugar no Teatro Rosalía de Castro da mesma cidade o 12 de xullo de 1917. Desde entón ofreceu centos, quizais milleiros de actuacións por todas as xeografías do mundo onde ardese a nostalxia da terra. Como é natural, en cen anos a historia de Cántigas sufriu altibaixos pero aí segue, puxante e imprescindible a súa angueira. Cántigas segue sendo un proxecto vivo que ao abeiro do ideario fundacional das Irmandades da Fala procurou, e nese empeño persiste, recompilacións e recreacións (velaí o seu magnífico arquivo) de varias disciplinas (voces, instrumentos, baile, vestiario, teatro) para salvagardar e divulgar o lévedo da nosa cultura popular tradicional. Os numerosos galardóns e recoñecementos que mereceu ao longo destes cen anos, o máis recente a Medalla Castelao por parte da Xunta de Galicia en 2016, confirman esa excelencia.

Hai cen anos

A expedición de Cántigas da Terra, co presidente Eladio Rodríguez á fronte, sae da Coruña na mañanciña do luns, 22 de outubro de 1917. Fan parada en Vilalba, onde xantan e ofrecen un breve concerto en agradecemento ao exquisito trato recibido. Acompáñaos o avogado vilalbés Lois Peña Novo, secretario da Irmandade da Coruña, quen imparte unha conferencia sobre rexionalismo no Centro de Artesáns.

Mondoñedo estaba preparado para acollelos como visitantes distinguidos. O alcalde, Ramón Martínez de Ínsua, publicitara un bando convidando á veciñanza a participar na recepción que tería lugar no Campo dos Remedios sobre as cinco e media da tarde.

Vivas e bombas estouran ao unísono. Xunto coas autoridades están presentes membros da comisión organizadora e numeroso público; tamén acoden darlles a benvida a Banda Municipal, os orfeóns Veiga e Brisas del Masma e o cuarteto Os Pacheco. E tras os saúdos de rigor fórmase unha comitiva que desfila baixo os balcóns adornados con colgaduras e que conduce aos ilustres visitantes ata o Casino. No traxecto repártense entre o público copias de dúas follas de benvida, unha en castelán e outra en galego: «Ä enxebre coleutividá Cántigas da Terra».

Concerto no Casino

Son as dez da noite e no Salón Teatro do Casino non colle unha agulla. Ademais dos naturais e residentes veñen veciños de Vilalba, Lourenzá, Foz, Valadouro… Comézase o acto coa lectura dunha mensaxe que o entón alcalde da Coruña, Carlos Puga Pequeño, lle envía ao de Mondoñedo. A continuación recítase un poema composto polo presidente de Cántigas, Eladio Rodríguez, que describe o entusiasmo fundacional do coro: «Un fato de rapaces / amigos de ruadas e de festas / quixo tamén demostrarnos que Galicia / é un pobo dos máis ricos da terra».

Segundo informa o xornal Mondoñedo o día 25, Cántigas interpreta numerosos temas populares, todos moi aplaudidos, ademais do que entón é coñecido como Himno Regional.

Ao día seguinte, martes, reúnese no salón de actos da casa consistorial (entón na Alcántara) unha ampla representación de cargos militares, relixiosos, civís e xudiciais, xunto cun grupo de próceres entre os que estaban directores de xornais e presidentes de sociedades. A comitiva chega ao cemiterio e sobre o mausoleo de Veiga colócanse dúas coroas, unha agasallo de Cántigas e outra do concello de Mondoñedo. A continuación, e por esta orde, fan uso da palabra o presidente de Cántigas da Terra, o alcalde de Mondoñedo e Peña Novo, único que se expresa en galego. César González-Seco le un texto de adhesión enviado polo médico José Rodríguez Martínez, «Médico Rodríguez», vello amigo de Veiga. Como anécdota diremos que o encargado da lectura omitiu unhas palabras (xustificándoo por estaren nun cemiterio católico diante de autoridades eclesiásticas) aínda que «por honradez profesional» publicou o texto íntegro no xornal que el mesmo dirixía.