Dona Urraca, a raíña, nas orixes de Mondoñedo

Antonio Reigosa OPINIÓN

A MARIÑA

14 sep 2017 . Actualizado a las 05:00 h.

Dona Urraca I (1081-1126) merecería, en xustiza, ser recoñecida como fundadora de Vilamaior de Brea (actual Mondoñedo) pois foi ela a que autorizou o 1 de marzo de 1117, sendo bispo Nuño Alfonso, a migración da sede bispal desde San Martiño a “in loco vallibriensi”. Traslado que 900 anos despois, agás a breve estadía en Ribadeo (1182-1219), perdura ata os nosos días.

Foi raíña de Galicia e León entre 1109 e 1126. Era filla de Afonso VI e de Constanza de Borgoña, e nai de Afonso VII, o monarca que lle concedeu a Mondoñedo en 1156 o título de cidade e outros beneficios. A súa biografía é un barullo de conflitos e episodios tráxicos. Un relato de fondo histórico do que gardan memoria numerosas cidades, vilas, castelos e pazos. Un mito, en definitiva, forxado pola pegada imperecedoira dunha muller singular.

A súa condición de muller non favoreceu, ao contrario, o seu goberno. No seu tempo están as orixes da futura independencia do reino de Portugal e da extinción do reino de Galicia como tal. Casou con Raimundo de Borgoña e cando morre o seu irmán Sancho II ela, que xa é viúva, é coroada raíña de León e obrigada a casar, parece que contra a súa vontade, co seu parente o rei de Aragón, Afonso, o Batallador. Sucesivos conflitos sucesorios entre os diferentes bandos, entre eles os promovidos polos partidarios do seu fillo Afonso como rei de Galicia, converteron o seu reinado nun continúo guerrear. Dela é a frase “Zamora non se toma nunha hora”, en referencia ás présas do seu irmán Sancho por arrebatarlle esta cidade.