Loita pola supervivencia do sancosmeiro

Facendo os singulares sombreiros e ensinando as técnicas para a súa elaboración, as boirenses queren evitar a desaparición dunha peza típica do rural barbancés


ribeira / la voz

É un sombreiro típico de Outes, concretamente do lugar de Banzas, na parroquia de Santo Ourente de Entíns, pero o sancosmeiro foi empregado no pasado en boa parte do rural barbancés, sobre todo para tarefas agrícolas. Aínda que agora non se utiliza a cotío, si que é unha peza que se loce en festas e exaltacións do feito tradicional, e úsase mesmo para engalanar diferentes espazos. Trátase deste xeito de evitar a súa desaparición. Nesta loita por manter viva o elemento propio da indumentaria popular están dúas artesás de Boiro: Moncha Noal e Marita Alcalde. Non só dedican parte do seu tempo libre a darlle forma á palla, senón que tamén están dispostas a transmitir o seu legado impartindo obradoiros.

Marita Alcalde recoñece que a ela sempre lle gustaron os traballos manuais e cando decidiu cumprirlle o sono a súa sogra regalándolle un sancosmeiro tivo claro que quería aprender a facelos. A nai de Moncha Noal, que coñecía a técnica do trenzado da palla, deulle a ámbalas dúas a primeira clase, á que lle seguiron outras de diferentes persoas: «A través da asociación de Teaño, que sementa centeo e trigo para a malla, contactamos con veciños de diferentes aldeas», comenta Alcalde, quen recoñece que o proceso non foi doado. A parella de boirenses mesmo recorreu a xente de Banzas para ter acceso ao modelo tradicional: «Queríamos respectar a forma e incluso as medidas».

E unha vez elaborado o primeiro sancosmeiro, o resto chegaron rodados. Tanto foi así que as dúas artesás acudiron ás feiras montadas pola plataforma boirense Creaturas e á Festa das Letras que Barbantia celebrou no pazo de Goiáns para vender as súas obras. Non queren vivir disto, só contribuír a manter o legado dos antepasados: «Non quero que se perda a tradición. Recoñezo que é un proceso complicado pero, cando vexo un sombreiro rematado, decátome de que o esforzo pagou a pena», sinala Moncha Noal.

Novos proxectos á vista

Tal é o empeño que teñen as boirenses, que mesmo decidiron solucionar o problema de falla de palla co que se atopaban a miúdo sementándoa. Resolta esta carencia, a experiencia e a dedicación fan o resto: «Coa práctica vanse acurtando os tempos de elaboración e tamén se mellora a técnica», apunta Alcalde, quen non dubida en desvelar cal é para ela un bo sombreiro tradicional: «O segredo do sancosmeiro está no trenzado, ten que ser apertado e consistente».

Agora que se engancharon á confección dos sancosmeiros, aínda que sexa só coma un pasatempo, as boirenses xa están pensando en ampliar horizontes. Ideas non lles faltan e todas están vinculadas a preservar elementos tradicionais que corren o risco de desapareceren: «Levamos xa un tempo facendo cestos de corres e ata temos un molde. O que ocorre é que agora case ninguén planta vimbieiras. Tamén queremos aprender a facer as capas de palla que antigamente se colocaban na cabeza». Marita Alcalde asegura que calquera idea é válida sempre e cando contribúa a loitar contra a proliferación do plástico que ameaza seriamente a supervivencia de determinados elementos empregados no pasado.

As dúas artesás boirenses atoparon no marido de Moncha Ares un aliado para empezar a soñar coa idea de amosarlle algún día a toda a cidadanía os tesouros que pouco a pouco van almacenando. «A el gústalle moito todo este tema e ten na mente montar algún día unha sala para expoñer todo isto, coa axuda claro do Concello ou de algunha institución. A min encántame a idea», confesa Marita Alcalde.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
3 votos
Comentarios

Loita pola supervivencia do sancosmeiro