Oia Oia queda sen as pozas do río Tamuxe, que non se recupera do desastre de xuño

ASÍ ESTABAN As POZAS ONTE

Inutilizables e irrecuperables. Pozas como a do Arco de sete metros de profundidade, parecen hoxe parte dunha paisaxe lunar. A acumulación de terra fai que poden cruzarse dun lado a outro camiñando. Nadar xa non é posible.

ASÍ ERAN As POZAS EN MAIO

Un lugar paradisíaco. O río formaba piscinas naturais ao longo de todo a súa canle.

DESDE AQUÍ SE PODÍA SALTAR DE CABEZA. Este tubo de paso era moi frecuentado polos máis atrevidos para tirarse de cabeza, algo que tras o desastre é totalmente imposible porque a profundidade só dá para mollarse os pés e pouco máis. Hoxe en día un salto desde aquí só tería como resultado un accidente grave.

As TROITAS DESAPARECERON. Segundo os comuneiros, outra das consecuencias é que a mala xestión do encoro fixo desaparecer as troitas.

TONELADAS DE LODO. Por todas partes, en especial na zona do encoro, acumuláronse cantidades inmensas de lodo, que reducen o nivel da auga.

Pasaron máis de dous meses desde que un erro na xestión do encoro do río Tamuxe arrasou uns dos principais reclamos turísticos da parroquia de Burgueira, en Oia: as pozas fluviais que durante décadas atraeron a miles de bañistas e amantes da natureza. Pero transcorridos dous meses, a non mellorou. E aínda é susceptible de empeorar, segundo advirten na comunidade de montes, que teme que a chega do outono e as súas choivas converta o antigo paraíso nunha lameira.

A finais de xuño, a comunidade de montes de Burgueira denunciou á empresa eléctrica Hidrotide por abrir a comporta do encoro e baleirar a cantidade de auga acumulada polas choivas. Este feito fixo desaparecer as pozas e reduciu o caudal do río debido a que a auga ía acompañado de toneladas de lodo. Zonas que antes tiñan sobre catro ou sete metros de profundidade, hoxe poden atravesarse camiñando sen correr o risco de afogarse.

O desastre non afectou só á profundidade das pozas senón que ata cubriu algunhas rocas. «A cantidade de auga e lodo acumulada no encoro era tan grande que ao abrir a comporta da presa desbordou o transcurso do río, avanzando polas zonas rochosas», explica Camilo González, presidente da comunidade de montes de Burgueira. O aluvión acabou con outro dos tesouros do Tamuxe: as troitas, que pasaron de destacar pola súa gran cantidade a brillar pola súa ausencia.

Adeus á poza do Arco

Os veciños lamentan o sucedido porque a maioría creceron gozando da paraxe que albergaba Burgueira. Hoxe, aínda teñen dificultade para crerse o que pasou e se entristecen ao pensar que non poderán volver tirarse de cabeza desde as pedras, nin relaxarse cun baño na poza do Arco, a máis prezada por todos dado o seu tamaño e o seu fácil acceso.

As consecuencias do desastre tamén pillan por sorpresa aos turistas que visitan Burgueira cada anos: o verxel no que outros anos gozaban das súas vacacións é hoxe unha paraxe solitaria, con máis lodo e terra seca que auga e pozas.

Se en xuño os comuneiros crían que as correntes, co paso dos anos, limparían o lodo acumulado, hoxe teñen claro que iso non sucederá nunca. O lodo asentouse e está firme, a súa retirada natural é practicamente imposible. E no caso de que a auga arrastráseo, prexudicaría outros puntos do río que desemboca en Pías, O Rosa, e pasa por outras parroquias de Oia. En total hai un quilómetro de río afectado, no que se contan decenas de pozas desaparecidas.

A única acción realizada desde a empresa para mellorar a situación foi de limpeza no encoro. Hai dúas semanas retiraron parte do lodo acumulado nos bordos, ao que dedicaron unicamente tres días, segundo informa Camilo González. «Requiría moito máis esforzo, isto non é suficiente», engade. Agora, os comuneiros esperan a resolución xudicial e confían que a xustiza estea do seu parte e impidan a Hidrotide seguir coa súa actividade. Cren que unha sanción non compensará o dano que fixeron, pero igual quita as ganas de repetir xogada.